Home > Poliklinisch revalidatieprogramma > Wat is pijn eigenlijk?

Wat is pijn eigenlijk?

Ondanks de twijfels die ik had over of het revalidatieprogramma van de St. Maartenskliniek voor mij geschikt is, ben ik afgelopen week toch naar de 1e – groepsgewijze – introductie gegaan. Zeker ook omdat ik ondertussen zeer geïnteresseerd ben in de wijze waarop mensen met chronische pijnklachten in de gezondheidszorg worden geholpen. En gelukkig, het was een interessante bijeenkomst. Een psycholoog, maatschappelijk werker en de revalidatiearts – losjes gekleed in spijkerbroek en ruitjesoverhemd – vertelden over de achterliggende visie van het revalidatieprogramma.

 Aspecten van pijn

Het begon met uitleg over het cirkelmodel van Loeser. Dit model brengt de verschillende aspecten die bij pijn een rol spelen in beeld: nociceptie (signaal op een pijnlijke plek)  – pijngewaarwording – pijnbeleving – pijngedrag. Er werd verteld dat er geen duidelijke één op één relatie bestaat tussen pijnsignaal en pijngewaarwording. De hersenen beïnvloeden deze relatie en hebben er daadwerkelijk invloed op. Ze vergelijken de prikkels bv. met signalen die in het verleden al eens binnen gekomen zijn en ‘besluiten’ dat er sprake is van gevaar. De hersenen sluiten of openen de poorten waardoor de pijnsignalen binnenkomen. En dat gebeurt onder invloed van aandacht, afleiding, gedachten, emoties, vermoeidheid of medicijnen.

Ook bij pijnbeleving spelen de hersenen een belangrijke rol. Hersenen maken geen onderscheid tussen lichamelijke en mentale pijn. Tijdens het bespreken van de manier waarop mensen pijn beleven, voelde ik wat onrust ontstaan in de groep. Vooral bij de jonge vrouw naast mij. Ik vermoedde waardoor dat kwam, dus bracht ‘het zal wel tussen je oren zitten’ ter sprake. En inderdaad, de spijker op de kop. De arts benadrukte vervolgens dat het hier niet gaat over ingebeelde pijn. De ervaren pijnsignalen worden in de hersenen verwerkt (inderdaad tussen de oren) en de pijn is wel degelijk echt. Naast mij hoorde ik een zucht van verlichting. Gelukkig erkenning.

Chronische pijn

Bij het gesprek over pijnbeleving kwam ook het verschil tussen acute en chronische pijn aan de orde. Bij chronische pijn zijn de genoemde aspecten van Loeser veel ingewikkelder met elkaar verweven dan bij acute pijn. Er is dan sprake van een complexe ontregeling van allerlei netwerken in het lichaam: zenuwen in het lichaam en in de hersenen, hormonen etc. De pijn heeft eigenlijk zijn ‘overlevingsfunctie’ verloren. De hersenen concluderen op één of andere manier dat er sprake is van een bedreiging voor het lichaam. Verschillende systemen in het lichaam staan hierdoor ‘op scherp’.

Het kan gebeuren dat er – zonder dat er nog schade bestaat in het lichaam – pijnsignalen blijven ‘rondzingen’ op de plek waar ‘gezonde’ informatie uit dat lichaamsdeel in de hersenen zou moeten binnenkomen. Vanuit de hersenen worden de zenuwen op een pijnlijke plek steeds gevoeliger ingesteld: de hersenen worden als het ware gespitst op informatie uit dat lichaamsdeel, zodat ze meteen alarm kunnen slaan als er daar ook maar iets verandert. Dit noemen ze sensitisatie. Ik weet er alles van … Door mijn overactieve bekkenbodem kreeg ik steeds meer pijn bij het zitten. Door het slikken van Amitriptyline (tegen zenuwpijn) lijkt mijn zenuwstelsel zich nu in dat gebied wat te normaliseren. (Overigens heb ik nu behoorlijk last van oorsuizen. Met mijn oren lijkt niets aan de hand, maar het kan een bijwerking zijn van Amitriptyline. Ik ben dus begonnen aan de afbouw van deze pilletjes).

Gedrag en gevolgen

Bij de bespreking van pijngedrag kwam het Gevolgenmodel in beeld. Een bio-psycho-sociale benadering waarbij wordt gezegd dat niet de oorzaak van de klachten centraal staat, maar de gevolgen. Wat je denkt, voelt en doet als reactie op je klachten heeft allerlei gevolgen, zowel op de korte als lange termijn. Gevolgen op lichamelijk gebied, maar ook manier van denken en stemming. Dat kan weer zorgen voor veranderingen in je activiteitenpatroon en emoties. En dat heeft weer gevolg voor het zenuwstelsel. De welbekende vicieuze cirkel. De behandelaars in de St. Maartenskliniek gebruiken dit model om met de hulpvrager te zoeken naar manieren waarop je tijdens de revalidatie dingen kunt leren veranderen.

Pijngestuurd en tijdgestuurd

Wat mij aansprak was het verhaal over pijngestuurd en tijdgestuurd gedrag. Mijn bekkenfysiotherapeut had mij daarover al iets verteld. Bij pijngestuurd hoort een pieken-en-dalen-patroon. Je doet veel als het wat beter gaat en als je veel pijn hebt ga je vermijden en bv. veel rusten. Maar omdat de pijn eigenlijk geen signaal is van een beschadiging in het lichaam ontstaat door dit patroon een steeds grotere ontregeling. De marge waarbinnen je prettig kunt functioneren wordt steeds beperkter. Het revalidatieprogramma is gericht op het creëren van balans. Dus vertrouwen opbouwen en activiteiten tijdgestuurd uitbreiden. Dus in mijn geval vooraf bepalen hoe lang ik met gemak en vertrouwen kan wandelen en dit dan dagelijks doen op basis van een opbouwschema. Ik mag dan niet meer wandelen (omdat het zo goed gaat) en ook niet minder (omdat mijn benen zo’n pijn doen). Pijn is niet de graadmeter. Op deze wijze leer je je hersenen en zenuwstelsel opnieuw hoe balans werkt.

Na afloop heb ik kort gesproken met de revalidatiearts. Hij heeft mij gegarandeerd dat mijn behandelteam om de tafel gaat met mijn bekkenfysiotherapeut. Daar vertrouw ik nu op. Deze week ga ik naar de 2e introductiebijeenkomst. Pas daarna start mijn revalidatieprogramma. Ondertussen probeer ik op mijn eigen manier vooruit te komen. Door te mediteren, te zwemmen en voorzichtig te sporten, wandelen en te fietsen. En eind maart start ik bij het UMC Radboud Mindfulness. Alles vult elkaar aan; ik ben op de goede weg!

Advertenties
  1. Nog geen reacties
  1. No trackbacks yet.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: