Archief

Archive for april, 2012

Angst en bekkenbodem

26 april 2012 Plaats een reactie

Angst … misschien wel een eigenschap dat door mensen het meest wordt weggemoffeld en genegeerd. Dit terwijl we diep van binnen weten dat veel van ons gedrag, ons handelen en onze gedachten zijn gebaseerd op angst. Met je innerlijke stem beoordeel, vergelijk en bekritiseer je jezelf en anderen. Er is altijd iets dat in onze ogen niet perfect is. We zijn onze emoties gaan verbloemen en rollen gaan spelen. Omdat we diep van binnen geloven dat we niet goed genoeg zijn, dat er iets aan ons mankeert. We willen geliefd zijn, we zijn afhankelijk van wat anderen van ons vinden. Al met al een stevige basis voor angst. Maar het is moeilijk voor jezelf en anderen om je eigen menselijkheid te omarmen. In te zien dat onzekerheden, jaloezie en competitiegedrag gebaseerd zijn op angst.

Staartbeen intrekken

Ieder mens draagt angst met zich mee. En wat blijkt? Wetenschappelijk onderzoek van David Wise e.a. toont aan dat er bij mensen een sterke relatie ligt tussen angst en bekkenbodempijn. Zij hebben ontdekt dat bekkenbodempijn gerelateerd is aan zelfbeschermende spierspanning. Mensen hebben dezelfde biologische, beschermende reactie als honden en andere dieren: we trekken bij angst ook onze ‘staart’ ( het staartbeen) tussen de benen. Bij schaamte, verlegenheid, dreiging, afwijzing, reddeloosheid, nervositeit, opwinding – kortom angst – trekken ook mensen instinctief het staartbeen in. Alle mensen hebben deze biologische, beschermende reactie.

Van onze voorouders leerden we instinctief op stress, angst te reageren door ‘to fight, flight or freeze’ (vechten, vluchten of bevriezen). Een dier dat de staart intrekt is in de freeze-modus. Het is een zelfverdedigingsmechanisme: wachten tot het gevaar voorbij is. Bij mensen is het staartbeen (stuitje) wat nog rest van onze verre voorouders. Dit staartbeen intrekken betekent spierspanning in de bekkenbodem. Door je vinger op je staartbeen te leggen en dan je bekkenbodemspieren aan te trekken, kun je dit makkelijk controleren. Je zult merken dat je staartbeen naar binnen wordt getrokken.

Geruststellende gedachte

Ik kan het niet ontkennen: het is een geruststellende gedachte. Het besef dat mijn overactieve bekkenbodem is ontstaan vanuit een normale menselijke reactie. Dat bij mij de bekkenbodemspanning zo hoog is opgelopen is begrijpelijk. Door de worsteling van mijn moeder met het leven, kreeg ik als kind te maken met veel emotionele spanning en dreiging. Daarbij opgeteld mijn karakter (enthousiast, gedreven), mijn buikoperatie (verwijdering baarmoeder), mijn lichte scoliose en mijn jarenlange overmatige aanspannen van mijn buikspieren om onderrugpijn te voorkomen en het plaatje is compleet.

Hoe kun je er nu voor zorgen dat angsten afnemen? Ik las ergens: “De regel in het universum is eenvoudig: waar je je aandacht op richt, zal groeien. Richt je bewust op gevoelens van geluk en liefde, dan beginnen de dingen die gebaseerd zijn op angst zichzelf te genezen. Het gaat niet om iets verhevens, iets ultiem verlichts, maar juist om lagen afpellen, opruimen. We moeten niets nieuws leren, maar iets afleren.” En: “Door het tonen van imperfecties, van je eigen angsten en onzekerheden, verzacht je jezelf. De angst lijkt te verdampen.”

Advertenties

Doe-modus en zijn-modus

14 april 2012 Plaats een reactie

Mijn moeite met zitten is helaas door de drukke periode van verhuizen weer verergerd. Vanaf het begin dat mijn overactieve bekkenbodem zich openbaarde heb ik de meeste problemen bij het zitten achter de pc. Nu heb ik van mijn behandelteam van de St. Maartenskliniek de opdracht gekregen om – wanneer ik ontspannen, zonder pijn bv. op de bank lig – goed te voelen wat er in mijn lichaam gebeurt, hoe de spieren in mijn gezicht aanvoelen e.d. En vervolgens tijdens deze bewuste ontspanning te denken aan het zitten achter de pc. De volgende stap is dan 5 minuten achter de pc zitten werken en dit te doen met dezelfde bewuste ontspanning van gezicht en overige lichaamsdelen. Mijn hersens dus proberen te herprogrammeren (zie ook: Wat is pijn eigenlijk?) Hartstikke interessant vind ik dat.

Bij deze opdracht komen mijn dagelijkse meditaties en de mindfulnesstraining (MBSR) bij het UMC Radboud Mindfulness uitstekend van pas. Ik leer steeds beter aandachtig te zijn, gewaar te zijn. De mindfulnesstraining bevalt mij dan ook zeer goed. Ondanks dat ik de laatste tijd weer met meer pijn op de fiets richting de training zit en ik tijdens de training niet pijnvrij ben, voel ik me altijd blij en opgewekt. Het sluit zo goed aan op alles wat ik het afgelopen jaar gelezen heb en in mijn eentje heb uitgeprobeerd. En ik raak steeds meer geboeid door de achterliggende theorie van Jon Kabat Zinn. In de map met huiswerkopdrachten die we in het begin van de training hebben gekregen, staan korte teksten ter overdenking. Ook over de doe-modus en de zijn-modus. En over het gewaarzijn en niet-oordelen. Het blijft me boeien.

Zijn-modus als tegengif

In ons dagelijks leven wordt ons doen en laten voor een groot deel gestuurd door de doe-modus. Maar wat is precies de doe-modus en is dat dan zo erg? De doe-modus is gericht op het dichten van de kloof tussen hoe we de dingen ervaren en hoe we vinden dat ze zouden moeten zijn. Zitten we in de doe-modus gaat dat veelal gepaard met een terugkerend onbevredigend gevoel. Maar de doe-modus is niet per definitie fout. Het is handig voor het oplossen van praktische, technische en intellectuele taken. Het helpt uitstekend bij het bereiken van doelen. 

Maar de doe-modus helpt niet bij het oplossen van emotionele problemen. Bij angst- en stressreacties, bij ziekte, pijn of werkdruk. Als we in deze situaties gaan focussen op hoe we onszelf zien en hoe we zouden willen zijn kunnen we terecht komen in een spiraal van piekeren over en kritiek op onszelf, ons doen en laten, de oorzaken waarom we niet gelukkig zijn en de betekenissen en gevolgen daarvan. Bij emotionele problemen is het vaak beter om wat langer in de zijn-modus te blijven. In de zijn-modus wil je niets veranderen of ergens anders komen, maar probeer je daar te zijn waar je al bent. Aandachtig zijn: mindfulness. De zijn-modus is het tegengif van de problemen die de doe-modus soms verooorzaakt.

Gewaarzijn en niet-oordelen

Zonder te oordelen aandacht geven aan lichamelijke gewaarwordingen, gevoelens, emoties, gewoontepatronen en  gemoedstoestanden. Om beter met stress in het leven om te gaan is het eerste wat we moeten doen, ons van automatische oordelen bewust worden. Zodat we door onze eigen vooroordelen en angsten heen kunnen kijken en ons uit hun dwangbuis kunnen bevrijden. En Wat ik zo’n bevrijdende gedachte is dat wanneer je vindt dat je geest oordeelt, je deze er niet mee hoeft te laten stoppen. Alles wat je moet doen is je ervan bewust zijn dat het gebeurt. Het is niet nodig het oordelen te veroordelen. Dan maak je de zaken er alleen maar ingewikkelder op.

Erkennend gewaar zijn helpt om niet in automatische patronen te vervallen, ervaringen niet meteen te veroordelen, te willen verbeteren of vooral gericht te zijn op dat het anders moet zijn dan het is. De bodyscan die onderdeel uitmaakt van mindfulnesstrainingen leert om in contact te zijn met je lichaam en met de automatische reacties op wat je ervaart. Bijvoorbeeld door wat onprettig is te willen ontkennen of veroordelen en wat prettig is te willen vasthouden. Voor mij was het nieuw om te horen dat de lichaamsscan niet als primair doel heeft te ontspannen, maar op te merken wat er gebeurt. Puur analyseren, scannen van wat je voelt, denkt en doet. Dat vind ik het mooie van mediteren en mindfulness.

Eigen hulpverlening regisseren

8 april 2012 1 reactie

Onze verhuizing is achter de rug. Ondanks dat ik mij zoveel mogelijk heb teruggetrokken en een grote groep mensen ons heeft geholpen, is de verhuizing niet in de koude kleren gaan zitten. Ik heb weer meer pijn. Logisch zo’n terugval, maar wel vervelend. Toen de pijn op momenten weer heftig was, voelde ik lichte paniek opkomen. Het is me gelukt om me daar niet door te laten leiden. Ik probeer nu door rust en aandacht voor mijn lijf mijn bekkenbodem weer wat meer te ontspannen. Het zal wel even duren voordat ik weer terug ben op het niveau van herstel, voorafgaand aan de verhuizing.

Bij zo’n terugval is mijn bekkenfysiotherapeut mijn steun en toeverlaat. Toen ik een dag voor de verhuizing veel last had van lokale spierverkramping in de bekkenbodem adviseerde ze mij een bepaald type crème. Mijn huisarts volgde haar advies op en schreef het recept uit. De crème heeft voor verlichting gezorgd. En ondanks dat de wekelijkse triggerpointbehandeling – door de verhoogde bekkenbodemspanning – zeer pijnlijk is, ga ik graag naar mijn bekkenfysiotherapeut toe. Haar behandelingen hebben zin en zij staat me bij met raad en daad.

Touwtjes in handen

Het is fantastisch om zo’n vakbekwame bekkenfysiotherapeut te hebben. Ook mijn therapeuten van de St. Maartenskliniek lijken deskundig. Deze deskundigen zijn mij niet op een schoteltje aangereikt. Het 1e half jaar werd ik behandeld door een andere bekkenfysiotherapeut. Ondanks haar goede bedoelingen zat er nauwelijks vooruitgang in. Sterker nog: de pijn verergerde en de bijkomende beperkingen namen fors toe. Ik was radeloos en ben toen veel over deze aandoening gaan lezen (via internet). Ik las over de doeltreffende behandelingsmethode het Stanford Protocol (zie links) en ontdekte dat triggerpointbehandelingen effectief kunnen zijn. Door te bellen naar de praktijk in Enkhuizen (F-act Center for Pelvic Pain) kwam ik op het spoor van mijn huidige bekkenfysiotherapeut.

Ik heb zelf de touwtjes in handen genomen. Ook als het gaat om de contacten met mijn huisarts en de start van mijn revalidatieprogramma bij de St. Maartenskliniek. En niet te vergeten de keuze om te gaan mediteren en te starten met de training mindfulness-Based stress reduction (MBSR). Regisseer je eigen hulpverlening: van een afhankelijke opstelling in de gezondheidszorg wordt niemand beter. 

Kennis helpt

Ik bevraag mijn bekkenfysiotherapeut regelmatig. Wil graag alles weten over deze vervelende aandoening die zoveel impact heeft op je dagelijkse leven. Op verzoek van een lotgenoot vroeg ik haar naar een mogelijke relatie tussen voeding en bekkenbodemspanning. Zij zei wat ik al vermoedde: verantwoorde voeding is altijd goed, maar er ligt geen relatie. Alleen als de overactieve bekkenbodem gepaard gaat met prikkelbare darmen. Dan heeft voeding wel degelijk invloed en is het goed om advies in te winnen bij een voedingdeskundige. 

Wat mij intrigeert is hoe weinig aandacht er is voor de ernstige gevolgen van het – voortdurend – aanspannen van de buikspieren. Ondanks de duidelijk aantoonbare relatie tussen buikspieren en bekkenbodem hebben Wise en Anderson (auteurs van het boek ‘Headache in the pelvis’ en grondleggers van het Stanford Protocol) het hier niet over. Mijn bekkenfysiotherapeut vertelde dat de grote onderlinge relatie tussen buikspieren en bekkenbodem is aangetoond door een groep onderzoekers die zich vooral richten op bekkenbodem en zwangerschapincontinentie. Wat mij betreft mag daar veel meer aandacht voor komen.

Staart tussen de benen

Een paar week geleden vertelde mijn bekkenfysiotherapeut enthousiast dat David Wise eind april naar Nederland komt en dat zij is uitgenodigd om aanwezig te zijn bij een masterclass van hem (Wise heeft zelf 22 jaar geworsteld met chronische bekkenbodempijn). Zijn actuele thema is angst in relatie tot de bekkenbodem. Hij benoemt dit als ‘tail between the legs’. Denk aan een hond die bij angst de staart tussen de benen doet. Het schijnt dat ieder mens bij angst (stress, spanning) deze zelfde fysieke reactie vertoont. Ik moest ineens denken aan de uitdrukking ‘de billen dichtknijpen’ …

De laatste tijd houdt de invloed van angst op het zijn, het leven van mensen mij wel bezig. Door de training mindfulness, door het lezen van een interessant artikel hierover, door mijn eigen verleden. Het boeit mij en ik vind het fantastisch dat mijn bekkenfysiotherapeut zo dicht bij het vuur zit. Daar pluk ik de vruchten van! Geïnspireerd door alles wat ik daarover lees en hoor zal ik in dit blog zeker nog terugkomen op de invloed van angst in het leven van mensen en in het bijzonder op de relatie tussen angst en bekkenbodemspanning.