Archive

Archive for mei, 2012

Pijn beter verdragen

14 mei 2012 4 reacties

Met een kookwekkertje in de hand, kom ik door het hele land! Omdat het zitten voor mij een probleem blijft, gaan we het nu rigoureus aanpakken: ik mag niet langer dan 12 minuten (verleden week 10 minuten) achter elkaar zitten. Niet alleen achter de pc, maar overal. Thuis, bij vrienden, in een café of restaurant. Maar ook in de auto, tijdens het mediteren en op de fiets. Ik zet het kookwekkertje aan en wanneer het afloopt (stop ik en) ga ik staan, ontspan me wat, ga na een tijdje weer zitten en zet het wekkertje weer op 12 minuten. Vice versa. In overleg bekijk ik wekelijks met mijn therapeut van de St. Maartenskliniek of de tijd met 10 à 15 procent opgebouwd kan worden.

Niet dat ik altijd verging van de pijn tijdens het langer zitten. Op sommige momenten kon ik best lang achter elkaar zitten, maar andere momenten moest ik binnen enkele minuten gaan staan, omdat de pijn te erg werd. Ik liet me dus eigenlijk leiden door pieken en dalen. Pijngestuurd gedrag, zoals dat heet. Dat is niet de goede aanpak (zie het bericht: Wat is pijn eigenlijk?) dus nu gaan we het tijdgestuurde principe hanteren. Of ik nu wel of geen pijn heb, ik ga staan na 12 minuten. Het doel is dat mijn hersenen weer leren normale pijnprikkels uit te zenden.

Zelfhulp

Of deze tijdgestuurde aanpak helpt? Ik heb geen flauw idee. Dat mijn pijnprikkels verstoord zijn geloof ik direct. Maar onlangs ontdekte ik dat naast de triggerpoints in mijn diepere bekkenbodemspieren er ook in de oppervlakkige kleinere spieren veel pijnlijke triggerpoints aanwezig zijn. Wanneer ik zit, zit ik daar dus bovenop. Geen wonder dat ik pijn krijg … Van mijn bekkenfysiotherapeut leer ik nu hoe ik zelf mijn triggerpoints kan behandelen. Het Stanfort protocol van Wise en Anderson voor mensen met een te strakke bekkenbodemspanning (overactieve bekkenbodem) is vooral gericht op zelfhulp. Omdat bij mensen die behandeld zijn voor deze aandoening, de spierspanning toch in meerdere of mindere mate terug zal blijven keren. Ook als spanning en stress in zijn of haar leven al lang verdwenen zijn.

Vergroten belastbaarheid

Maar ondanks mijn twijfel of de tijdgestuurde aanpak helpt bij het zitten pak ik het serieus aan. Als de triggerpointbehandeling helpt heeft deze aanpak misschien een goede kans van slagen. Op zich geloof ik zeker in deze methode: het verminderen van je gevoeligheid en het vergroten van je belastbaarheid lukt alleen als je piekbelasting en onderbelasting vermijdt. Het gaat om ‘kort en vaak’. Dat zorgt voor meer weerstand en incasseringsvermogen. Door deze aanpak is het mij tenslotte ook gelukt om weer langer te wandelen. Voor mij werkt het goed om zo actief mogelijk te zijn: lichaamsoefeningen, zwemmen, wandelen, lichte fitness, stukje hardlopen op de loopband. En natuurlijk mijn meditatie en mindfulnesstraining. Al met al is de pijn dan beter te verdragen.

De pijn de baas

De momenten dat ik geen pijn heb zijn schaars. Meestal is er een constante trekkende, stekende pijn aanwezig in mijn bekkenbodemgebied. En als ik een korte periode pijnloos ben geweest, kan het zijn dat ik daarna juist weer veel meer pijn krijg. Bijvoorbeeld afgelopen weekend na een totale ontspanning tijdens een sessie Transformational Breathing en tijdens een stiltedag van mijn training Mindfulness. De pijn trok er daarna weer stevig in. Mijn bekkenfysiotherapeut zal zeggen dat mijn bekkenbodemspieren na een volledige ontspanning zo schrikken dat ze direct weer in de ‘veilige’ spierspanning schieten. Na zoveel jaren weten ze niet beter. Maar ik blijf doorgaan in de hoop dat mijn spieren ooit de ontspanning als veilig ervaren.

Ik ontdekte een paar week geleden het boek ‘De pijn de baas’ van psycholoog dr. Frits Winter. In dit makkelijk leesbare boek beschrijft Winter zijn therapieprogramma ter bestrijding van chronische pijn. Toen ik het las herkende ik de revalidatieaanpak van de St. Maartenskliniek. In de meeste revalidatiecentra en pijnpoli’s wordt met dit programma gewerkt. Het boek is een zelfhulpboek. Voor mensen met (chronische) pijn die zelf de pijn onder de knie willen krijgen, is het een echte aanrader. Het behandelt ook je manier van denken, pijn en bewustzijn, de communicatie met anderen (over jouw pijn) etc.

Triggerpoints en ‘stress’

Een overactieve bekkenbodem kenmerkt zich door vele triggerpoints in de bekkenbodemspieren. Een triggerpoint is een knoop in een spier (maximale contractie) die is ontstaan door overbelasting of wonden. Triggerpoints kunnen voorkomen in alle spieren, bijvoorbeeld in de nek, rug, schouders, armen e.d. Massage van het triggerpoint spoelt het weefsel schoon en helpt de spier weer los te komen. Iedereen zal begrijpen dat triggerpoints in de bekkenbodemspieren lastiger te behandelen zijn en in dit kwetsbare gebied veel pijn veroorzaken.

Opzienbarend onderzoek

Hoe groot de invloed van stress is op triggerpoints toont een opzienbarend onderzoek aan. David Wise (psycholoog en auteur van het boek A headache in the pelvis: zie Links) vertelde 2 week geleden over dit onderzoek tijdens een weekendbijeenkomst waarbij mijn bekkenfysiotherapeut aanwezig was. Het onderzoek is uitgevoerd bij een proefpersoon bij wie naaldelektroden in en vlak naast een triggerpoint in de monnikskapspier (een spier in de schouder) zijn gestoken. Ligt de proefpersoon in rust is er duidelijk hogere activiteit in het triggerpoint dan in vergelijking met de naaldelektrode die 1 cm naast het triggerpoint is geplaatst. En wanneer de proefpersoon de opdracht krijgt om vanaf 902 terug te tellen in stappen van 7, stijgt de activiteit in het triggerpoint, maar niet 1 cm ernaast. Wanneer de onderzoeker in witte jas met een stopwatch roept: “Sneller, sneller! Nee, dat is fout, sneller!!” stijgt de elektrische activiteit in de spier steeds verder, terwijl ook dan 1 cm naast het triggerpoint het gewoon rustig blijft.

Het is aannemelijk om te veronderstellen dat als dit onderzoek uitgevoerd had kunnen worden in triggerpoints in de bekkenbodemspieren – wat natuurlijk onmogelijk is – de elektrische activiteit nog veel meer zou stijgen. Denk alleen maar aan het menselijke mechanisme ‘tale between the legs’ in dit gebied (zie bericht: Angst en bekkenbodem).

Dagelijkse ervaringen

Eigenlijk is stress niet het juiste woord. Het wordt te veel geassocieerd met werkdruk, burnouts en overspannenheid. Aan stress hangt ook iets negatiefs: we willen niet voor niets allemaal het liefst stressbestendig zijn. Maar levensstress – ‘de hele catastrofe’ zoals Jon Kabat Zinn het noemt – heeft iedereen en is van grote invloed op ons dagelijkse zijn. En bij levensstress gaat het om het hele scala van dagelijkse ervaringen. Opstaan met nog een akelige droom in je achterhoofd, een lastig gesprek, geirriteerd zijn, de kleine dingen die mis gaan (lekke band van je fiets, te lang in de file, pc die kapot gaat). Alles wat een kleine of grote mate van opwinding veroorzaakt.

Deze dagelijkse opwinding heeft grote invloed op de pijn die veroorzaakt wordt door een overactieve bekkenbodem. Ook al is er geen stress of spanning: de elektrische activiteit in de triggerpoints is standaard aanwezig. En bij het minste of geringste – de normale dagelijkse ervaringen – stijgt de pijn.

Stressrespons

Door bezig te zijn met mindfulness en meditatie hoop ik mij bewuster te worden van dagelijkse stressgevoelens en impulsen. In mijn mindfulnessmap staat: “Het vermogen om stress bewust te beantwoorden, ontwikkelt zich telkens wanneer we tijdens het mediteren ongemak of pijn of sterke gevoelens ervaren en we deze alleen maar waarnemen en proberen ze te laten zijn zoals ze zijn, zonder erop te reageren.” In plaats van het pad van de automatische stressreactie (fight, flight or freeze) hoop ik te leren meer het pad van stressrespons te bewandelen. Dat betekent me bewuster zijn van de gevoelens en impulsen. Want bewustzijn vermindert opwinding op het moment zelf of het helpt om naderhand sneller te herstellen.