Archief

Posts Tagged ‘Hersenen en het zenuwgestel’

Tips en verwijzingen (2)

20 januari 2016 5 reacties

Vooraf

Met het bericht ‘Tot Slot’ (26 augustus 2013) is de regelmatige berichtgeving over de wijze waarop ik omga met de aandoening CPPS (Chronic Pelvic Pain Syndrom) afgerond. Dit blog blijft echter actief; zodra er nieuwe ontwikkelingen zijn over deze aandoening – ook wel genoemd Pudendal Neuralgia (Nervus Pudendus)– meld ik dit.

Sommige mensen met bekkenbodempijnen hebben de neiging om mij telefonisch te benaderen met vragen. Ondanks mijn begrip daarvoor, verzoek ik om dit – omwille van mijn privacy en rust – niet te doen. Al mijn ervaringen en kennis staan in dit blog beschreven. De zoekfunctie kan je helpen bij het zoeken naar berichten over bepaalde onderwerpen. En je kunt natuurlijk ook een bericht plaatsen op dit blog.

Voor geschikte behandelaars in jouw regio en voor vrijblijvend advies en behandeling kun je terecht bij F-act Pelvic Pain Clinic in Enkhuizen. —————————————————————————————————————————————–

Regelmatig krijg ik van lezers van dit blog de vraag of ik nog tips kan geven. Eigenlijk kan ik niet meer dan over mijn eigen ervaring vertellen, in de hoop dat sommigen hier wat uit kunnen pikken dat hen weer verder helpt. Daarom leg ik in dit bericht nog wat meer uit over pijn en geef ik globaal aan welke stappen in mijn helingsproces de belangrijkste zijn geweest. Nee, pijnvrij ben ik niet en er zijn in mijn leven een aantal beperkingen door CPPS en een lichte vorm van centrale sensitisatie. Maar ik heb wel mijn leven terug en ben een rijker mens geworden.

Pijn begrijpen: een korte uitleg over wat je eraan kunt doen

1 op de 5 mensen hebben aanhoudende (chronische) pijn. Deze pijn wordt voor 100% geproduceerd door het brein en gevoed door het zenuwstelsel. En het zenuwstelsel wordt weer beinvloed door gedachten en emoties. Bij chronische pijn is weefselbeschadiging niet het hoofdthema, maar hypergevoeligheid van het zenuwstelsel. Complex dus. Is het mogelijk deze opwinding binnen het zenustelsel te ‘ontwinden’? Ja, pijn komt van het brein en kan hertraind worden. Door alle zaken die het zenuwstelsel beïnvloeden kritisch onder de loep te nemen: de medische kant, emoties, gedachten en overtuigingen, stressniveau, voeding en levensstijl, de betekenis van pijn (het persoonlijke verhaal, de diepere emoties) en fysieke activiteiten.

Veel revalidatiecentra werken vanuit deze visie. Heb je CPPS, een andere bekkenbodem-aandoening, of anderzins chronische pijn en heeft dit grote invloed op jouw leven? Dan kun je overwegen om een revalidatieprogramma te volgen en zo de kwaliteit van jouw leven – met aanhoudende pijn – te verbeteren. Er zijn vele Revalidatiecentra met een multidisciplinaire aanpak, waaronder Ciran. Persoonlijk heb ik daar geen ervaring mee, maar wel goede verhalen over gehoord.

Revalidatie en Graded Activity Programma

Zelf heb ik anderhalf jaar nadat ik te maken kreeg met CPPS een Graded Activity Programma bij het Revalidatiecentrum van de St. Maartenskliniek gevolgd. Daarbij werd ik begeleid door een ergotherapeut en een psycholoog. Bij deze kliniek weten ze niets van bekkenbodempijnen, maar ik heb daar erg veel geleerd. Met behulp van graded activity ben ik het lopen, staan en ook zitten stap voor stap weer gaan opbouwen. De kern is dat je je niet meer laat leiden door pijn, maar door tijd (tijdgestuurd i.p.v. pijngestuurd). Mijn ervaringen heb ik gedurende deze periode (maart tot mei 2012) beschreven in enkele berichten op dit blog.

PsychFysioOpleidingen heeft een heel goed filmpje over pijn en wat je eraan kunt doen: ‘Pijn begrijpen: een korte uitleg over wat je eraan kunt doen.’

De rol van emoties bij bekkenbodempijn

Op de site van het Pelvic Health & Rehabilitation Center in California werd in december 2015 het artikel ‘The role of Emotions in Relieving Pelvic Pain’ van Lorraine Faehndrich geplaatst. Lorraine schrijft over het concrete fysiologische verband dat er bestaat tussen emotionele energie en de spieren, de zenuwen en het bindweefsel van het lichaam. Zij is coach en legt in het artikel uit hoe het lichaam de stroming van emoties kan versperren. In haar werk helpt zij mensen met bekkenbodempijn zich bewust te worden van hun onbewuste beschermingspatronen (geestelijk en lichamelijk). Ook zij gaat er vanuit dat pijn komt vanuit de hersenen en hertraind kan worden.

Het artikel van Lorraine is waardevol voor mensen met CPPS / bekkenbodempijn, daarom heb ik het laten vertalen: De rol van emoties bij het tegengaan van bekkenpijn

Balans zoeken: rust en activiteit

Goed voor jezelf zorgen, leren omgaan met dat wat er is (accepteren) en de ‘heropvoeding’ van het brein (in relatie tot pijn) is ook de kern van de training MBSR (Mindfulness Based Stress Reduction). Deze 8-weekse training heb ik tijdens mijn ziekteproces zelf als deelnemer gevolgd (in 2011) en ben nu zelf trainer MBSR. Deze training wordt door het hele land gegeven. Waar het bij de training om gaat is het bewust worden van automatische patronen en reacties in het lichaam, gedachten en emoties. Spieren kunnen meer ontspannen wanneer je deze patronen en reacties bij jezelf leert ontdekken en er anders mee leert omgaan. Het is overigens niet zo dat de training gericht is op pijnreductie. Wel kun je door mindfulnessbeoefening beter leren omgaan met pijn en ongemak en liefdevoller voor jezelf zijn. En uiteindelijk kan dit leerproces een positieve invloed hebben op de pijn.

Op mijn site en in mijn folder staat ‘Meer balans in het leven’. Dat is waar het werkelijk om gaat, zeker voor iemand met aanhoudende pijn. Stilte, rust, verwerkingstijd en daarnaast actief; dagelijks lichaamsoefeningen doen, bewegen, wandelen. Simpelweg goed voor het lichaam en de geest zorgen. En dan kunnen er onverwachte dingen ontstaan.

Voeding, milieu, darmen  en (blaas)ontstekingen

Ik juli 2014 ben ik voor het eerst naar een Praktijk voor Mesologie en Complementaire Geneeswijzen gegaan. Aan deze vrouw heb ik veel te danken. Zij adviseerde mij om te beginnen met oervoeding (paleo) en ze schreef diverse voedingssuplementen en homeopatische middelen voor ter ondersteuning van m.n. mijn blaas en darmen. De afgelopen 2 jaar heeft zij mij prima begeleid en na bepaalde periodes, afhankelijk van mijn situatie, steeds weer andere middelen voorgeschreven. Tijdens een jaarlijks consult houdt zij een vinger aan de pols.

In het vorige bericht Tips en verwijzingen vertel ik al iets over mijn overstap naar de paleo-voedingswijze. Ondertussen weet ik niet beter en voel me uitstekend bij deze eetwijze. De belangrijkste beslissing is daarbij geweest: alleen nog maar pure biologische voeding, geen toevoegingen, geen geur-kleur en smaakstoffen, geen kant en klare producten, geen suikers. Ik Ben zo overtuigd geraakt van de kracht van natuurlijke voeding dat ik vanuit mijn praktijk de Proef Paleo Lunch aanbied, om zo mensen te enthousiasmeren voor deze heerlijke en gezonder voedingswijze.

Naast de voeding begon ik mij ook te realiseren dat ik nog steeds veel producten gebruik waarbij allerlei chemische toevoegingen zijn gebruikt. Dus o.a. ook de overstap gemaakt naar pure verzorgingsmiddelen. Mijn principe is nu: wat ik op mijn lichaam smeer, moet ik ook kunnen eten. Dit is de internetwinkel waar ik alles bestel: HeelNatuurlijk.

Dankzij mijn nieuwe leefwijze kan ik nu zeggen dat mijn darmen redelijk tot goed functioneren en ik al een jaar geen blaasontstekingen meer heb gehad. Dit terwijl ik al jaren continue worstelde met (opkomende) blaasontstekingen en veel teveel antibiotica heb moeten slikken.

Wel of niet pijnstillende medicijnen

Als het enigszins kan gebruik ik geen reguliere medicijnen en hou het bij natuurlijk middelen. Als het om pijnbestrijding gaat heb ik van meerdere mensen gehoord dat zij redelijk tot goede ervaringen hebben met het natuurlijke middel PeauPure (400 mg). Zelf heb ik dit nooit gebruikt.

In het begin van de bekkenbodemaandoening heb ik wel eens voor een korte periode reguliere pijnstillende middelen gebruikt, maar voelde me daar niet goed bij. Zeker ook door de vervelende bijwerkingen. Mijn keuze: goed voor mezelf zorgen. Mijn leven in eigen hand nemen door te aanvaarden wat er is en van daaruit passend te handelen: openstaan voor mogelijke oorzaken en daar aandacht aan besteden, op zoek gaan naar manieren om te leren omgaan met pijn en beperkingen, naar manieren om pijn te verlichten. Met als voornaamste doel: blijven genieten van het leven.

Een citaat dat ik ergens las: “Als je niet naar de oorzaak zoekt van een chronische ziekte, maar deze bestrijdt (of beter gezegd verbloemt) met medicijnen die de symptomen weghalen maar niet de oorzaak, dan wordt een ziekte iets ‘voor altijd’. Zelfs een vaak eenvoudig op te lossen hoge bloeddruk (schrap eens twee weken lang alle suikers en geraffineerde koolhydraten) wordt dan iets ‘voor altijd‘. Bedenk echter dat chronisch betekent ‘langdurig’ en dat je vaak zelf voor een groot deel kunt bepalen hoe lang ‘langdurig’ bij jou is. Meestal kan je meer dan je denkt.”

 

De Squatty Potty

Voor mensen die problemen hebben met de stoelgang (bv. door verzakking van blaas en/of endeldarm) is persen vaak een noodzaak, terwijl dit eigenlijk niet bevordelijk is voor het lichaam. De Squatty Potty kan de oplossing bieden. Ik heb ‘em sinds een aantal maanden en ben er erg blij mee. Hoe het werkt is simpel: door de voetsteun ontlast je in een natuurlijke houding, gehurkt (squatten). De knieën bevinden zich boven de heupen, daardoor ontspant de puborectale spier zich volledig en zorgt ervoor dat de anorectale hoek wordt gestrekt voor een rechte doorgang. Dit resulteert in een snellere, gemakkelijkere en volledige stoelgang. Vanuit anatomisch oogpunt kan je stellen dat de mens ontworpen is om gehurkt zijn behoefte te doen. We deden dit al sinds mensenheugenis tot de komst van het moderne toilet. Meer info: Squatty Potty. En hier een geinig YouTube-filmpje over de Squatty Potty.

Bekkenbodem4all

Bekkenbodem4all is het Portaal voor bekkenbodemklachten, een initiatief van drie patiëntenorganisaties om nauwer samen te werken op het gebied van bekkenbodemproblematiek.

Pelvic Pain Explained

Op de site van het Pelvic Health & Rehabilitation Center las ik dat Stephanie A. Prendergast & Elizabeth H. Rummer bezig zijn met het schrijven van het boek ‘Pelvic Pain Explained’.

Het boek wordt 1 maart 2016 verwacht en is bij Geneeskundeboek.nl te bestellen.

 

Geen brein, geen pijn

11 april 2013 Plaats een reactie

In de afgelopen jaren heb ik veel gelezen en geleerd over chronische pijn. Het beste boek is wat mij betreft het pas in het Nederlands uitgekomen boek ‘Begrijp de pijn’ van David Butler en Lorimer Moseley. De oorspronkelijke titel is ‘Explain the pain’: het is vertaald door Mark Langerhorst en Bart van Buchem. Ongeveer 2 maanden geleden – toen mijn pijnklachten in en rondom mijn overactieve bekkenbodem weer toenamen en ik daardoor emotioneel wat uit balans raakte – heeft mijn bekkenfysiotherapeut het boek voor mij besteld. Het was toen nog niet voor het algemene publiek beschikbaar.

Neurowetenschappen

Veel van wat ik al wist over chronische pijn komt terug in dit boek. Ook het opvoeren van lichamelijke belasting met behulp van een opbouwschema; dat wat ik tijdens de revalidatie bij de St.Maartenskliniek heb geleerd. Uniek in dit boek is de wijze waarop de schrijvers – ook door de speelse tekeningen en schema’s – materie uit de neurowetenschappen eenvoudig weten uit te leggen. Ze schrijven over het pijnsysteem in ons lichaam dat ons beschermt en behoedt, over de betrokkenheid van ons brein bij pijn, over het grote belang van de context waarin pijn ervaren wordt en over het virtuele lichaam dat ons brein gebruikt om het echte fysieke lichaam te lokaliseren.

Gevoeligheid kan veranderen

En vanzelfsprekend komt het alarmsysteem uitvoerig aan bod: hoe de miljoenen sensoren in ons lichaam reageren op prikkels. Hoe speciale neuronen geactiveerd raken en met hoge snelheid een alarmsignaal via het ruggenmerg naar het brein sturen. Wat voor mij nieuw was en heel belangrijk om te beseffen: dat sensoren maar een paar dagen leven en dan vervangen worden door nieuwe. Dit betekent dat je gevoeligheid continue verandert! Voor mensen met voortdurende pijn is dit iets om goed te onthouden: de gevoeligheid die je ervaart, kan in de loop der tijd veranderen.

Fysiologie van de pijn

Het overgevoelige alarmsysteem dat ontstaat bij chronische pijn (centrale overgevoeligheid oftewel sensitisatie van het centrale zenuwgestel) wordt uiteengezet. En de schrijvers leggen twee verklarende modellen over pijn uit: het orkestmodel (daarop is het boek gebaseerd) en het uimodel. Uitgangspunt van het orkestmodel is dat uiteenlopende factoren onderdeel kunnen zijn van de pijnervaringen. Het model verschaft inzicht in de biologische basis van pijn en laat zien dat processen in het brein zich op een lichamelijke manier manifesteren. Gedachten, ideeën, angsten en emoties worden door de hersenen beschouwd als zenuwimpulsen die – net als prikkels vanuit beschadigde weefsels – elektrochemische effecten in het brein hebben. Butler en Moseley zijn hierover zeer helder: “Ja, alle pijn wordt geproduceerd door het brein: geen brein, geen pijn. Daarmee bedoelen we geen seconde dat pijn niet bestaat, integendeel: alle pijn is echt. Iemand die je vertelt dat ‘het’ allemaal in je hoofd zit en daarbij impliceert dat ‘het’ niet echt bestaat, begrijpt niets van fysiologie.”

Aanrader

Het boek beschrijft tot slot hoe je concreet chronische pijn beter kunt beheersen. Hele goede, praktische tips. Ik ben het volmondig met de schrijvers van het boek eens: je kunt grip krijgen op je pijn als je begrijpt wat er in het ruggenmerg gebeurt en welke processen er in het brein plaatsvinden. Weet je hoe pijn ontstaat – begrijp je de fysiologie van pijn – dan geeft dat je een enorm gevoel van bevrijding en ook controle.

Het boek is een aanrader voor mensen met pijn. Het is ook speciaal voor deze doelgroep geschreven. Maar ook voor artsen / therapeuten, zodat zij het boek kunnen gebruiken als handboek om patiënten uitleg te geven over pijn. Want ook de schrijvers van dit boek erkennen dat er nog steeds veel deskundigen in de zorg zijn die (veel) te weinig kennis hebben van pijn en pijnbeheersing, laat staan mensen met chronische pijn serieus kunnen voorlichten en ondersteunen.

Pijnbehandeling; een persoonlijke keuze

13 februari 2013 2 reacties

De laatste weken is de pijn weer toegenomen. Voor het eerst kon ik ook goed het verschil voelen tussen de pijn door verkramping van de bekkenbodemspieren en de pijn die te maken heeft met sensitisatie (overgevoeligheid van het zenuwstelsel). Deze laatste vorm van pijn is heel vervelend en ontstaat doordat bij chronische pijn er veranderingen op kunnen treden in het pijnverwerkingssysteem. Bij sensitisatie is het aantal sensoren per zenuwcel groter dan normaal: dat betekent dus automatisch een grotere gevoeligheid. De gevarenboodschappen worden sterk doorgegeven aan de hersenen en het krachtige pijnstillende systeem uit de hersenen werkt niet meer naar behoren. Met als gevolg dat alle alarmbellen in het lichaam af gaan (oftewel hevige, grillige pijn).

Uit balans

De pijnen haalden mij – gelukkig tijdelijk – fors uit balans. Tegen wil en dank slaan de angsten en twijfels dan weer toe en ik overwoog serieus om een verwijskaart te regelen voor een pijncentrum. Maar tegelijkertijd besefte ik dat ik weer teveel hooi op mijn vork had genomen. Nou ja, vork … het is een heel klein, mini, mini kindervorkje, maar ook daar kan nog teveel hooi op liggen. Dus ik heb weer een paar luttele activiteiten in mijn agenda geschrapt en probeer mij opnieuw bewust te richten op het hier en nu, zonder plannen te maken voor de toekomst. En gelukkig heb ik mijn bekkenfysiotherapeut die mij met raad en daad bij staat wanneer ik een inzinking heb.

Factoren bij sensitisatie

De pijnen door sensitisatie lijken weer wat af te nemen en vooralsnog ga ik niet naar een pijncentrum. Omdat ik weet wat mij dan te wachten staat: o.a. medicatie in de vorm van anti-depressiviteit of anti-epileptica (met hele vervelende bijwerkingen) zenuwblokkade of -injecties. En de kans dat het helpt is klein. Ik weet dat zorgen maken over pijn, veel aandacht schenken aan pijn en blijven zoeken naar oorzaken die de toename van pijn verklaren, ook zorgen voor toename van pijnsignalen naar de hersenen. Uit onderzoek blijkt dat met name deze pijnsignalen in de hersenen als vrij ernstig worden geïnterpreteerd. Dus nog meer alarmbellen die afgaan.

Er is een aantal factoren waarvan men sterk vermoedt dat ze sensitisatie in de hand werken of onderhouden als ze eenmalig aanwezig zijn. Eén daarvan is: overmatige spierspanning in samenhang met verkramping of niet kunnen ontspannen. Tja, daar ben je dan mooi klaar mee … Een overactieve bekkenbodem ( CPPS) is verkramping van de spieren, dus sensitisatie ligt wel erg op de loer …

Kracht van bewustzijn

Andere factoren die ervoor kunnen zorgen dat sensitisatie ontstaat en verergert, zijn o.a: negatieve emoties (verdriet, weerstand, boosheid), angst (voor de pijn, de toekomst) stress en teveel aandacht gericht op de pijnlijke plaats in het lichaam. En dat is precies de reden dat ik tot op heden meer waarde hecht aan meditatie- en mindfulnessbeoefening. Ik geloof in de kracht van het bewustzijn, van het trainen van opmerkzaamheid. Je niet laten meeslepen door gevoelens en gedachten, je niet identificeren met je gedachten. Mij verdiepen in boeddhistische tradities en de dagelijkse training werkt bevrijdend en levert vele nieuwe inzichten op. Ik voel me een meer heel en rijker mens worden en dat heeft – daar ben ik van overtuigd – een positieve werking op chronische pijn. Uit neurologisch onderzoek blijkt zelfs dat je je brein kunt veranderen door beoefening van meditatie en mindfulness. Dat proberen te stimuleren of af te dwingen heeft geen zin en werkt averechts. Maar als het vanzelf gebeurt, dan omarm ik dat van harte 🙂

Jas die past

Hoe dan ook: je kiest de jas die bij je past. Er zijn lotgenoten die heel bewust kiezen voor het inspuiten van botox in de gespannen bekkenbodemspier (zie vorige bericht: Botox of Boeddha) of voor een chirurgische ingreep, zoals nervus pudendus neuropathie. Nervus pudendus betekent dat de zenuw die naar de bekkenbodem loopt teveel bekneld zit in de – toch al van oorsprong – smalle doorgang. Operatief wordt dan geprobeerd deze doorgang te verruimen. De ingreep is controversieel: de meningen over zin en onzin van deze ingreep lopen in de medische wereld uiteen. Ter informatie voor lotgenoten: onder andere dr. Beco uit België voert deze ingreep uit. Via Google is redelijk wat informatie te vinden over dit fenomeen en/of deze arts.

Vriendelijk voor jezelf zijn

29 november 2012 Plaats een reactie

Vroeger zei een vriend van mij bij het minste of geringste: “Het leven is een pijp kaneel, ieder zuigt eraan en krijgt zijn deel.” Ik heb het overgenomen en het werkt altijd op de lachspieren, hoe ellendig je je op dat moment ook kunt voelen. Het relativeert de worsteling waarin ik soms wat verstrikt raak. Bij tijd en wijle blijft het een worsteling, omgaan met een chronische aandoening als CPPS / overactieve bekkenbodem. En dan is het lastig om positief te blijven en vertrouwen te houden in de toekomst. Negatieve gedachtes en onzekerheid: “Als dit of dat gebeurt, dan ….” Te weinig in het hier en nu, teveel invullen in de toekomst.

Wat mij zeer helpt en inspireert zijn mijn opgedane inzichten door verdieping in de basisprincipes en uitgangspunten van meditatie, mindfulness, boeddhisme. Ik ben niet meer streng voor mezelf en heb geen last meer van allerlei ouderwetse christelijke ideeën over dat je toch vooral zelf verantwoordelijk bent voor van alles en nog wat. Ik koester de begrippen mildheid en mededogen. En dat gaat eigenlijk als vanzelf, zonder al teveel slag of stoot. een belangrijke reden daarvoor is mijn groeiende inzicht in het brein van mensen, dankzij het boek ‘Boeddha’s brein’ van Rick Hanson.

Positieve ervaringen koesteren

Als je je realiseert dat onze hersenen als klittenband werken voor negatieve ervaringen en als teflon voor positieve, dan krijg je vanzelf gevoelens van mildheid en mededogen voor jezelf en de hele mensheid! Hersenen gaan bij voorkeur op zoek naar onaangename ervaringen, registreren ze, roepen ze op en reageren erop. De stapel negatieve impliciete herinneringen groeien normaal gesproken sneller, zelfs wanneer positieve ervaringen talrijker zijn.

De remedie is simpel en doeltreffend: positieve ervaringen koesteren en vooral, ze zo in je op te nemen dat ze een duurzaam deel van jezelf worden. Een Boeddhistische uitspraak luidt: “Je moet heilzame impliciete herinneringen creëren, behouden en versterken, en schadelijke voorkomen, elimineren en afzwakken.” Het gaat om de structuur van je hersenen veranderen en het heeft allemaal te maken met de afscheiding van meer dopamine en oxytocine.

In het boek ‘Boeddha’s brein’ staat hoe je dat in 3 – wetenschappelijke gebaseerde – stappen kunt doen. “1. Verander positieve feiten in positieve ervaringen. Wees je er vol aandacht van bewust, stel je ervoor open en onderga hun invloed. 2. Geniet van de ervaring. Hoe langer je iets in je bewustzijn houdt en hoe meer het je emotioneel stimuleert, des te meer neuronen in je hersenen gaan vuren en verbinden zich zo aan elkaar, dat het spoor ervan in je geheugen sterker wordt. Richt je op je emoties en lichamelijke gewaarwordingen, want die zijn de essentie van je impliciete geheugen. 3. Stel je voor dat de ervaring diep tot je geest en je lichaam doordringt. Blijf je lichaam ontspannen en absorbeer de emoties, gewaarwordingen en gedachten van de ervaring.” Een mooie meditatie oefening!

Geen voorwaarden stellen

Sara Kroos zegt het op haar eigen manier: “ik geloof dat geluk ten dele maakbaar is. Maar alleen voor wat betreft de manier waarop je omgaat met trauma’s of moeilijke gebeurtenissen uit het verleden. Veel verder gaat de maakbaarheid van geluk niet. Ik geloof heel erg in de schoonheid van disharmonie. Voor mij hoeft niet alles te kloppen. Ik hoef niet het perfecte lichaam, de perfecte relatie en het perfecte leven te hebben om gelukkig te zijn. Want ik denk dat geluk gewoon nu is. Hier. Met al m’n mankementen en al m’n gedoe. Aan geluk moet je simpelweg geen voorwaarden stellen.”

Andere kijk op gezondheid (en werk)

11 november 2012 1 reactie

De afgelopen weken waren zwaar. In chronologische volgorde: Al langer last van darmen, diarree (past bij een overactieve bekkenbodem) – Moe en lamlendig (beginnende griep?) dus naar bed en uren slapen – Volgende dag pijn in rug, heup, benen (langer dan 7 uur in bed liggen zorgt altijd voor meer pijn) – Snij met scherp mes diep in de duim: ziekenhuis en hechtingen – Duim begint te ontsteken, dus antibiotica – Door antibiotica verergeren darmklachten – Na antibioticakuur houden darmklachten aan: pijn in heupen en onderrug neemt fors toe – Buikgriep volgt: hoofdpijn, aanvallen van misselijkheid en darmellende – Moest bed induiken – Dieptepunt bereikt: pijn in bekkenbodem sterk toegenomen, kan niet meer zonder pijn liggen, staan of zitten. Mijn hele lichaam doet pijn.

Centrale sensitisatie

De opluchting komt nadat ik op een nacht uit pure ellende 2 diazepam heb ingenomen. Diazepam zorgt voor ontspanning van spieren (het werkt verslavend, dus ik neem het eenmalig, zo nu en dan). De volgende dag ging het een stuk beter. De afgelopen dagen krabbel ik weer op en kan weer lachen!

Nog beduusd van zo’n diepe fysieke inzinking en tegelijkertijd zo’n snel herstel na één nacht bezoek ik mijn bekkenfysiotherapeut. Zij vertelde mij dat deze erge pijnen door mijn hele lichaam te maken hebben met chronische zenuwpijn. Mijn hele zenuwstelsel, het pijncentra in mijn hersenen is heel gevoelig geworden voor pijnprikkels. Het alarmsysteem in mijn hersenen is, zullen we maar zeggen, te gevoelig afgesteld. Daardoor kan een simpel griepje grote gevolgen hebben in mijn lichaam. Door de diazepam in te nemen is mijn zenuwstelsel een beetje tot rust gebracht.

Levenshouding bepalen

Mijn gezondheid blijft kwetsbaar en labiel. Het ene moment voel ik dat mijn belastbaarheid toeneemt, het andere moment stort mijn lijf volledig in. Dat betekent ook steeds wisselende gedachten over wel of niet kunnen re-integreren in werk. Verwarrend en lastig te hanteren (en uit te leggen aan anderen). Wat mij door dit alles intrigeert is de enigszins filosofische vraag wat gezond zijn eigenlijk betekent in onze samenleving. Hierbij geïnspireerd door Annemarie Postma die in het boek ‘Zielsgezond’ haar andere kijk op gezondheid beschrijft. Is gezond zijn hetzelfde als de afwezigheid van ziekte en lichamelijke beperkingen?

Zij schrijft: “Bij elke kriebel in maag of geest rennen we naar de arts in plaats dat we bij lichamelijke klachten de rust en de tijd nemen om te kijken naar onze leef-, eet- en denkgewoonten. De arts zegt wat we ‘mankeren’ en van daaruit gaan we onze levenshouding bepalen: word ik slachtoffer en ga ik mijn omgeving manipuleren, zet ik het leven nu op de handrem of zie ik de ziekte of beperking als een uitnodiging om mezelf op een dieper niveau te ontmoeten en tot meer bewustzijn te komen? Velen gaan de zelfconfrontatie uit de weg en schuiven de verantwoording af op anderen die ons beter moeten gaan ‘maken’. Zo wordt er jaarlijks miljarden aan overheidsgeld gebruikt zodat we maar niet naar binnen hoeven te kijken, niets aan onze destructieve gewoonten hoeven te doen, we in de illusie kunnen blijven verkeren dat gezondheid iets is waar we recht op hebben en het lichaam een machine is die altijd wel weer van buitenaf gerepareerd kan worden.”

Risicomanagement

Helaas ervaar ik de laatste maanden – waarin de WIA-keuring steeds dichterbij komt – dat deze mechanische benadering ‘is ziek, moet beter’ nog veel overheerst. Ik wilde bv. graag – ondanks dat ik nog niet zover ben om te re-integreren – met mijn werkgever een gesprek over wat de eventuele mogelijkheden zijn op het moment dat ik weer een paar uurtjes zou kunnen werken. Dit gesprek wil hij echter pas voeren wanneer ik aangeef weer te kunnen re-integreren in werk, eerder niet. Deze benadering, staat haaks op mijn opvatting over hoe je een medewerker kunt ondersteunen op het wankele pad terug naar werk.

Ik begrijp overigens dat mijn situatie voor een werkgever lastig is. Terug naar mijn oude functie is onmogelijk en mijn huidige fysieke beperkingen zijn een forse belemmering. Ikzelf zie in principe wel mogelijkheden, maar daarvoor is ruimte, flexibiliteit, vertrouwen en misschien ook een beetje risicomanagement van de werkgever nodig. In deze tijd van bezuinigingen is dat misschien wat teveel gevraagd?

Geen slachtoffer

Alle papieren voor de WIA-keuring zijn de deur uit. Eind december is bekend of ik in aanmerking kom voor een uitkering. En wat daarna volgt? Ik weet het niet. De overtuiging van Annemarie Postma deel ik in ieder geval volledig: dat we toe zijn aan een kijk op ons lichaam die ons veel meer mogelijkheden biedt dan het denken in termen van ziek of gezond zijn. Binnen dit model kan het lichaam namelijk alleen maar falen.

Al langer geleden heb ik er voor gekozen om geen slachtoffer te zijn, wat er ook gebeurt. Ik vind mijn pad wel, met of zonder een m.i. passende uitkering, met of zonder werkgever.

Pijn is onvermijdelijk, lijden is een keuze

8 oktober 2012 4 reacties

‘Pijn is onvermijdelijk lijden, is een keuze’ is nogal een uitspraak, maar zeker bij het lezen van het boek ‘Boeddha’s brein’, kan ik deze uitdrukking nog beter begrijpen. Het boek is geschreven door neuropsycholoog Rick Hanson i.s.m. neuroloog Richard Mendius. De ondertitel van het boek is: Hoe mindfulness je hersens en je leven kan veranderen. Het is een praktische gids, vol instrumenten die je kunt gebruiken om je hersenen geleidelijk in gunstige zin te veranderen. De schrijvers presenteren in het boek een flink deel van de meest recente hersenwetenschap. Daarbij hebben ze – gelukkig voor mij – de beschrijving van de neurale activiteiten vereenvoudigd.

Hoopgevend

Het blijkt mogelijk om door middel van je geest je hersenen in gunstige zin te veranderen. En dus ook de manier waarop je het leven (en het lijden) ervaart. Want wanneer je geest verandert, veranderen je hersenen ook. Aangezien hersenen en geest één enkel geintegreerd systeem zijn. Kleine positieve daden van iedere dag kunnen gezamenlijk in de loop van de tijd tot grote veranderingen leiden, omdat je dan langzamerhand in je hersenen nieuwe neurale structuren opbouwt.

Al lezend lig ik soms van pure opwinding te stuiteren op de bank (wat overigens niet zo goed is voor mijn overactieve bekkenbodem 🙂 ). Dit is hoopgevend! Zeker voor iemand zoals ik waar de pijn in de bekkenbodem chronisch is geworden, wat betekent dat de hersenen ontregeld zijn en te heftige pijnsignalen uitzenden(zie het bericht: Wat is pijn eigenlijk?).

Hersenen simuleren ervaringen

Enkele citaten uit het boek die deze redenatie verduidelijken: “De hersenen hebben het buitengewone vermogen om zowel innerlijke ervaring als de uiterlijke wereld te representeren. Veel van wat je ‘daarbuiten’ ziet, wordt in feite ‘hierbinnen’ door je hersenen gefabriceerd en aangebracht als door een computer gemaakte onderschriften en aanduidingen in een film. Slechts een kleine fractie van de inputs in je occipitale hersenkwab is rechtstreeks afkomstig uit de buitenwereld: de rest komt uit de opslagplaatsen van het interne geheugen en uit modules die de waarneming verwerken (Raichle 2006). Je hersenen simuleren de wereld. We leven allemaal in een virtuele realiteit die genoeg op de werkelijkheid lijkt om niet tegen de meubels op te lopen.”

“Voor dit simuleren door de hersenen, moeten wij mensen een prijs betalen. De simulator haalt je uit het huidige moment en zet je er bovendien toe aan genoegens na te streven die helemaal niet zo geweldig zijn. Terwijl je belangrijkere beloningen – zoals tevredenheid en gemoedsrust – veronachtzaamt. De minifilms van de simulator zitten vol beperkende overtuigingen. Ze bekrachtigen niet alleen pijnlijke emoties, maar laten je ook nare ervaringen vermijden die je nooit werkelijk overkomen of die eigenlijk niet zo erg zijn. En de simulator doet dit uur na uur, dag na dag, zelfs in je dromen. Hij bouwt gestadig neurale structuren op waarvan een groot deel aan je lijden bijdraagt.”

Nooit geweten dat hersenen zo werken en ook constant veranderen! Grappig om te realiseren dat illusionisten met name van dit gegeven gebruik maken …

Gaspedaal en remmen

“Je kunt lijden verminderen door een optimale staat van evenwicht te houden tussen het sympathische en te parasympatische zenuwgestel. Deze twee onderdelen van het autonome zenuwgestel zijn als een wip met elkaar verbonden: als het ene actiever wordt vermindert de activiteit van het andere. Het sympathische deel wordt het systeem van ‘vluchten en vechten’ genoemd en het parasympatische deel het systeem van ‘rusten en verteren’. Het zijn het gaspedaal en de remmen, die in harmonie samenwerken. De kalmerende, stabiliserende invloed van het parasympatische zenuwgestel helpt je helder te denken. Ook brengt het de geest tot bedaren en stimuleert het rust. Het beste recept is een basislijn van voornamelijk parasympatische activering met lichte sympathische activering ten behoeve van vitaliteit, gecombineerd met zo nu en dan een sympathische piek bij grote kansen en gevaren.”

En wat mij niet verbaast: mediteren en mindfulness hebben een positieve invloed op het sympatische zenuwgestel en het dus in evenwicht houden van beide onderdelen.

Pad van ontwaken

“Als je simpelweg aanwezig kunt blijven bij alles wat er in het bewustzijn opkomt, zonder verder te reageren, verbreek je op datzelfde moment de keten van lijden. In de loop van de tijd kun je door het trainen en vormen van je hersenen en je geest zelfs veranderen wat er in je opkomt, het positieve versterken en het negatieve afzwakken. Dus aanwezig zijn bij alles wat in je opkomt, werken met de neigingen van de geest teneinde deze te transformeren en toevlucht te nemen in de grond van het zijn, in je ware natuur.”

De schrijvers noemen dit het pad van ontwaken. Het klinkt misschien wat pathetisch, maar ik vind het een prima uitdrukking. Voor mij persoonlijk meer passend dan het pad van verlichting.