Archief

Posts Tagged ‘Mindfulness-Based Stress Reduction (MBSR)’

Tips en verwijzingen (2)

20 januari 2016 5 reacties

Vooraf

Met het bericht ‘Tot Slot’ (26 augustus 2013) is de regelmatige berichtgeving over de wijze waarop ik omga met de aandoening CPPS (Chronic Pelvic Pain Syndrom) afgerond. Dit blog blijft echter actief; zodra er nieuwe ontwikkelingen zijn over deze aandoening – ook wel genoemd Pudendal Neuralgia (Nervus Pudendus)– meld ik dit.

Sommige mensen met bekkenbodempijnen hebben de neiging om mij telefonisch te benaderen met vragen. Ondanks mijn begrip daarvoor, verzoek ik om dit – omwille van mijn privacy en rust – niet te doen. Al mijn ervaringen en kennis staan in dit blog beschreven. De zoekfunctie kan je helpen bij het zoeken naar berichten over bepaalde onderwerpen. En je kunt natuurlijk ook een bericht plaatsen op dit blog.

Voor geschikte behandelaars in jouw regio en voor vrijblijvend advies en behandeling kun je terecht bij F-act Pelvic Pain Clinic in Enkhuizen. —————————————————————————————————————————————–

Regelmatig krijg ik van lezers van dit blog de vraag of ik nog tips kan geven. Eigenlijk kan ik niet meer dan over mijn eigen ervaring vertellen, in de hoop dat sommigen hier wat uit kunnen pikken dat hen weer verder helpt. Daarom leg ik in dit bericht nog wat meer uit over pijn en geef ik globaal aan welke stappen in mijn helingsproces de belangrijkste zijn geweest. Nee, pijnvrij ben ik niet en er zijn in mijn leven een aantal beperkingen door CPPS en een lichte vorm van centrale sensitisatie. Maar ik heb wel mijn leven terug en ben een rijker mens geworden.

Pijn begrijpen: een korte uitleg over wat je eraan kunt doen

1 op de 5 mensen hebben aanhoudende (chronische) pijn. Deze pijn wordt voor 100% geproduceerd door het brein en gevoed door het zenuwstelsel. En het zenuwstelsel wordt weer beinvloed door gedachten en emoties. Bij chronische pijn is weefselbeschadiging niet het hoofdthema, maar hypergevoeligheid van het zenuwstelsel. Complex dus. Is het mogelijk deze opwinding binnen het zenustelsel te ‘ontwinden’? Ja, pijn komt van het brein en kan hertraind worden. Door alle zaken die het zenuwstelsel beïnvloeden kritisch onder de loep te nemen: de medische kant, emoties, gedachten en overtuigingen, stressniveau, voeding en levensstijl, de betekenis van pijn (het persoonlijke verhaal, de diepere emoties) en fysieke activiteiten.

Veel revalidatiecentra werken vanuit deze visie. Heb je CPPS, een andere bekkenbodem-aandoening, of anderzins chronische pijn en heeft dit grote invloed op jouw leven? Dan kun je overwegen om een revalidatieprogramma te volgen en zo de kwaliteit van jouw leven – met aanhoudende pijn – te verbeteren. Er zijn vele Revalidatiecentra met een multidisciplinaire aanpak, waaronder Ciran. Persoonlijk heb ik daar geen ervaring mee, maar wel goede verhalen over gehoord.

Revalidatie en Graded Activity Programma

Zelf heb ik anderhalf jaar nadat ik te maken kreeg met CPPS een Graded Activity Programma bij het Revalidatiecentrum van de St. Maartenskliniek gevolgd. Daarbij werd ik begeleid door een ergotherapeut en een psycholoog. Bij deze kliniek weten ze niets van bekkenbodempijnen, maar ik heb daar erg veel geleerd. Met behulp van graded activity ben ik het lopen, staan en ook zitten stap voor stap weer gaan opbouwen. De kern is dat je je niet meer laat leiden door pijn, maar door tijd (tijdgestuurd i.p.v. pijngestuurd). Mijn ervaringen heb ik gedurende deze periode (maart tot mei 2012) beschreven in enkele berichten op dit blog.

PsychFysioOpleidingen heeft een heel goed filmpje over pijn en wat je eraan kunt doen: ‘Pijn begrijpen: een korte uitleg over wat je eraan kunt doen.’

De rol van emoties bij bekkenbodempijn

Op de site van het Pelvic Health & Rehabilitation Center in California werd in december 2015 het artikel ‘The role of Emotions in Relieving Pelvic Pain’ van Lorraine Faehndrich geplaatst. Lorraine schrijft over het concrete fysiologische verband dat er bestaat tussen emotionele energie en de spieren, de zenuwen en het bindweefsel van het lichaam. Zij is coach en legt in het artikel uit hoe het lichaam de stroming van emoties kan versperren. In haar werk helpt zij mensen met bekkenbodempijn zich bewust te worden van hun onbewuste beschermingspatronen (geestelijk en lichamelijk). Ook zij gaat er vanuit dat pijn komt vanuit de hersenen en hertraind kan worden.

Het artikel van Lorraine is waardevol voor mensen met CPPS / bekkenbodempijn, daarom heb ik het laten vertalen: De rol van emoties bij het tegengaan van bekkenpijn

Balans zoeken: rust en activiteit

Goed voor jezelf zorgen, leren omgaan met dat wat er is (accepteren) en de ‘heropvoeding’ van het brein (in relatie tot pijn) is ook de kern van de training MBSR (Mindfulness Based Stress Reduction). Deze 8-weekse training heb ik tijdens mijn ziekteproces zelf als deelnemer gevolgd (in 2011) en ben nu zelf trainer MBSR. Deze training wordt door het hele land gegeven. Waar het bij de training om gaat is het bewust worden van automatische patronen en reacties in het lichaam, gedachten en emoties. Spieren kunnen meer ontspannen wanneer je deze patronen en reacties bij jezelf leert ontdekken en er anders mee leert omgaan. Het is overigens niet zo dat de training gericht is op pijnreductie. Wel kun je door mindfulnessbeoefening beter leren omgaan met pijn en ongemak en liefdevoller voor jezelf zijn. En uiteindelijk kan dit leerproces een positieve invloed hebben op de pijn.

Op mijn site en in mijn folder staat ‘Meer balans in het leven’. Dat is waar het werkelijk om gaat, zeker voor iemand met aanhoudende pijn. Stilte, rust, verwerkingstijd en daarnaast actief; dagelijks lichaamsoefeningen doen, bewegen, wandelen. Simpelweg goed voor het lichaam en de geest zorgen. En dan kunnen er onverwachte dingen ontstaan.

Voeding, milieu, darmen  en (blaas)ontstekingen

Ik juli 2014 ben ik voor het eerst naar een Praktijk voor Mesologie en Complementaire Geneeswijzen gegaan. Aan deze vrouw heb ik veel te danken. Zij adviseerde mij om te beginnen met oervoeding (paleo) en ze schreef diverse voedingssuplementen en homeopatische middelen voor ter ondersteuning van m.n. mijn blaas en darmen. De afgelopen 2 jaar heeft zij mij prima begeleid en na bepaalde periodes, afhankelijk van mijn situatie, steeds weer andere middelen voorgeschreven. Tijdens een jaarlijks consult houdt zij een vinger aan de pols.

In het vorige bericht Tips en verwijzingen vertel ik al iets over mijn overstap naar de paleo-voedingswijze. Ondertussen weet ik niet beter en voel me uitstekend bij deze eetwijze. De belangrijkste beslissing is daarbij geweest: alleen nog maar pure biologische voeding, geen toevoegingen, geen geur-kleur en smaakstoffen, geen kant en klare producten, geen suikers. Ik Ben zo overtuigd geraakt van de kracht van natuurlijke voeding dat ik vanuit mijn praktijk de Proef Paleo Lunch aanbied, om zo mensen te enthousiasmeren voor deze heerlijke en gezonder voedingswijze.

Naast de voeding begon ik mij ook te realiseren dat ik nog steeds veel producten gebruik waarbij allerlei chemische toevoegingen zijn gebruikt. Dus o.a. ook de overstap gemaakt naar pure verzorgingsmiddelen. Mijn principe is nu: wat ik op mijn lichaam smeer, moet ik ook kunnen eten. Dit is de internetwinkel waar ik alles bestel: HeelNatuurlijk.

Dankzij mijn nieuwe leefwijze kan ik nu zeggen dat mijn darmen redelijk tot goed functioneren en ik al een jaar geen blaasontstekingen meer heb gehad. Dit terwijl ik al jaren continue worstelde met (opkomende) blaasontstekingen en veel teveel antibiotica heb moeten slikken.

Wel of niet pijnstillende medicijnen

Als het enigszins kan gebruik ik geen reguliere medicijnen en hou het bij natuurlijk middelen. Als het om pijnbestrijding gaat heb ik van meerdere mensen gehoord dat zij redelijk tot goede ervaringen hebben met het natuurlijke middel PeauPure (400 mg). Zelf heb ik dit nooit gebruikt.

In het begin van de bekkenbodemaandoening heb ik wel eens voor een korte periode reguliere pijnstillende middelen gebruikt, maar voelde me daar niet goed bij. Zeker ook door de vervelende bijwerkingen. Mijn keuze: goed voor mezelf zorgen. Mijn leven in eigen hand nemen door te aanvaarden wat er is en van daaruit passend te handelen: openstaan voor mogelijke oorzaken en daar aandacht aan besteden, op zoek gaan naar manieren om te leren omgaan met pijn en beperkingen, naar manieren om pijn te verlichten. Met als voornaamste doel: blijven genieten van het leven.

Een citaat dat ik ergens las: “Als je niet naar de oorzaak zoekt van een chronische ziekte, maar deze bestrijdt (of beter gezegd verbloemt) met medicijnen die de symptomen weghalen maar niet de oorzaak, dan wordt een ziekte iets ‘voor altijd’. Zelfs een vaak eenvoudig op te lossen hoge bloeddruk (schrap eens twee weken lang alle suikers en geraffineerde koolhydraten) wordt dan iets ‘voor altijd‘. Bedenk echter dat chronisch betekent ‘langdurig’ en dat je vaak zelf voor een groot deel kunt bepalen hoe lang ‘langdurig’ bij jou is. Meestal kan je meer dan je denkt.”

 

De Squatty Potty

Voor mensen die problemen hebben met de stoelgang (bv. door verzakking van blaas en/of endeldarm) is persen vaak een noodzaak, terwijl dit eigenlijk niet bevordelijk is voor het lichaam. De Squatty Potty kan de oplossing bieden. Ik heb ‘em sinds een aantal maanden en ben er erg blij mee. Hoe het werkt is simpel: door de voetsteun ontlast je in een natuurlijke houding, gehurkt (squatten). De knieën bevinden zich boven de heupen, daardoor ontspant de puborectale spier zich volledig en zorgt ervoor dat de anorectale hoek wordt gestrekt voor een rechte doorgang. Dit resulteert in een snellere, gemakkelijkere en volledige stoelgang. Vanuit anatomisch oogpunt kan je stellen dat de mens ontworpen is om gehurkt zijn behoefte te doen. We deden dit al sinds mensenheugenis tot de komst van het moderne toilet. Meer info: Squatty Potty. En hier een geinig YouTube-filmpje over de Squatty Potty.

Bekkenbodem4all

Bekkenbodem4all is het Portaal voor bekkenbodemklachten, een initiatief van drie patiëntenorganisaties om nauwer samen te werken op het gebied van bekkenbodemproblematiek.

Pelvic Pain Explained

Op de site van het Pelvic Health & Rehabilitation Center las ik dat Stephanie A. Prendergast & Elizabeth H. Rummer bezig zijn met het schrijven van het boek ‘Pelvic Pain Explained’.

Het boek wordt 1 maart 2016 verwacht en is bij Geneeskundeboek.nl te bestellen.

 

Advertenties

Tot slot

26 augustus 2013 12 reacties

Omdat CPPS veel pijn kan veroorzaken en er nog te weinig over (mogelijke hulpverlening) bekend is, hebben mensen die kampen met deze of soortgelijke pijnen de neiging om mij telefonisch te benaderen met vragen. Ik heb daar begrip voor, maar omwille van mijn privacy en ter bewaking van mijn rust vraag ik vriendelijk dit niet te doen. Op dit blog een vraag of opmerking plaatsen kan altijd. Over het algemeen genomen kun je er vanuit gaan dat ik reageer. Weet dat ik geen overzicht heb van bekkenfysiotherapeuten in Nederland en België die werken met het Stanford Protocol (o.a. behandeling triggerpoints). Bij F-act Pelvi Pain Clinic in Enkhuizen kan je terecht voor vrijblijvend advies, ook over behandelaars in jouw regio.

—————————————————————————————————————————

Dit is in principe mijn laatste bericht op dit blog. Het is genoeg. Blijven stil staan bij mijn aandoening CPPS / overactieve bekkenbodem heeft geen zin; alles is beschreven. Tijd voor het afsluiten van een periode en het inluiden van een nieuwe periode.

Dit blog blijft in de lucht. Als ik informatie krijg over nieuwe ontwikkelingen op het gebied van (de behandeling van) deze aandoening, zal ik dit op deze plek melden.

Schrijvend vorm geven

Vanaf november 2010 kreeg ik te maken met zware blaasontstekingen en heftige pijnen. Op 1 oktober 2011 ben ik begonnen met dit blog. Met de intentie om mensen die kampen met heftige pijnen in het bekkenbodemgebied en – vanwege de onbekendheid van deze aandoening – van het kastje naar de muur gestuurd worden, te ondersteunen. Ook was het schrijven op dit blog een manier om mensen in mijn eigen omgeving die op de hoogte wilden blijven van mijn ziekteproces, te informeren. En om mijn verdriet, pijn en wanhoop al schrijvend vorm te geven. Het schrijven werd een belangrijk onderdeel van mijn verwerkings- en ontwikkelingsproces.

Groeiproces

Nu ben ik 3 jaar verder. Mijn leven is door de chronische vorm van mijn aandoening volledig veranderd. Verhuisd, 100 % arbeidsongeschikt, levensstandaard iets teruggeschroefd, minder mogelijkheden, meer beperkingen en meer afhankelijk van mijn levenspartner. En veranderingen in mijzelf. Minder scherpe randjes, meer mildheid en rust. Meer in balans. Een persoonlijk groeiproces van wanhopig verdriet, vastklampen en vechten naar mildheid, loslaten en aanvaarding. Waarbij meditatie, mindfulness en ontwikkeling van bewustzijn een belangrijke rol spelen.

In conditie

De heftige pijnen door mijn overactieve bekkenbodem en de ernstige invaliderende uitwerking zijn gelukkig verminderd. Dankzij een goed revalidatieprogramma, mijn zeer bekwame bekkenfysiotherapeut en mijn persoonlijke groeiproces. Lopen gaat nu goed; naast dagelijkse korte wandelingen, maak ik samen met mijn hondje 2x per week een lange wandeling door de bossen. Dat is mijn grote genieten. Rustig zwemmen maakt onderdeel uit van mijn wekelijkse saunabezoek. En iedere dag begint met yoga, lijfoefeningen en meditatie. Zo hou ik mijn lichaam zoveel mogelijk ontspannen en in conditie.

Het is zoals het is

Chronische CPPS heeft een licht invaliderende uitwerking, dat blijft zo. In mijn geval blijven de problemen het grootst bij het wat langer zitten (auto, fiets, achter pc, werktafel e.d.) en staan. De pijn komt – dan weer mild, dan weer stevig – en gaat. Zonder aanleiding. Dat is kenmerkend aan chronische pijn. Bezig zijn met oorzaak en gevolg heeft geen zin, daar ben ik dus mee opgehouden. Mijn darmen en mijn blaas zijn gevoelig. Medicijnen slik ik niet. Een heel enkele keer een diazepam voor het slapen gaan, wanneer de verkramping te sterk is: deze spierontspanner zorgt voor verlichting. Dagelijks gebruik ik een crème die de bloedvaten verwijdt, waardoor de pijn tijdelijk verlicht. Ook heb ik een zelfhulpbehandeling geleerd van mijn bekkenfysiotherapeut: dat doe ik om de dag. Of de pijnen en beperkingen ooit verdwijnen of verder verminderen, weet ik niet. Daar ben ik niet meer mee bezig. Over het algemeen overheerst genieten van mijn leven. Daartussen zijn ook momenten van verdriet en onzekerheid. Het is zoals het is.

Pluk de dag

Ik hoop dat ik – op kleine schaal – als trainer MBSR (Mindfulness Based Stress Reduction) vanuit mijn onlangs opgezette praktijk MijnKeerpunt, iets kan betekenen voor mensen die op zoek zijn naar meer balans in hun leven en leren anders om te gaan met stressvolle omstandigheden – door (werk)druk, piekeren, vermoeidheid en (chronische) pijn. Meditatie en mindfulness is voor mijzelf een levenswijze geworden en ik blijf mij wat dat betreft ontwikkelen.

Verder

Op mijn site MijnKeerpunt, praktijk voor mindfulness, ga ik in de vorm van blogberichten verder met schrijven over dingen die mij bezig houden en direct of indirect te maken hebben met mindfulness. Met behulp van RSS-feed is het mogelijk deze blogberichten te volgen. Ook is mijn praktijk te volgen op Facebook, door de MijnKeerpunt-pagina te ‘liken’.

Dank voor het volgen van dit blog, voor de ondersteunende woorden en voor het delen van ervaringen. Voor alle lotgenoten: dit is geen forum, dus als je een reactie plaatst op dit blog is de kans heel klein dat je van andere mensen een reactie terug krijgt. Veel sterkte bij de persoonlijke zoektocht naar herstel of verlichting van de bekkenbodempijnen. Weet: een training MBSR kan daarbij een belangrijk hulpmiddel zijn.

Gedrevenheid en de doe-modus

2 juli 2013 6 reacties

In een studieboek over MBCT (Mindfulness Based Cognitive Therapy: de therapeutische variant van MBSR) las ik meer over de doe- en de zijn-modus. Het blijft een interessant thema. Vooral omdat in onze cultuur de doe-modus zo’n overheersende rol speelt. Je zou zelfs kunnen spreken van verheerlijken van het doen. En het zou zo mooi zijn als we in ons leven een evenwicht vinden tussen beide standen. Maar de neiging om naar de doe-modus over te schakelen is zeer overheersend, ook wanneer je een nieuwe vaardigheid als ‘zijn’ aan het leren bent 😉

Dat lekkere ‘drive-gevoel’

In het boek geven de schrijvers daarvan een raak voorbeeld: “Je kunt proberen al mediterend zo’n volstrekt ontspannen toestand te bereiken dat je boos en gefrustreerd reageert als je wordt gestoord. Dat mediteren gebeurt dan eerder in de doe-modus dan in de zijn-modus, omdat het wordt ‘gedreven’ door de wens te ontspannen.” De doe-modus wordt door de schrijvers gekenschetst als de ‘gedreven-modus’. En dat kwam bij mij binnen.

Al vrij snel nadat CPPS zich bij mij openbaarde, voelde ik intuïtief dat mijn natuurlijke gedrevenheid ook een rol speelt bij het onbewust aanspannen van mijn bekkenbodemspieren. Juist de eigenschap waarmee ik veel voor elkaar krijg en wat mij zo’n lekker ‘drive-gevoel’ bezorgt, gaat mij dwarsbomen. Dat die gedreven-stand niet per definitie gekoppeld is aan activiteiten, was voor mij direct al fysiek merkbaar. Maar echt begrijpen deed ik dat niet, ik werd er eerder radeloos van.

Mentaal schakelen

Door mindfulnessbeoefening wordt het mij steeds helderder. De zijn-modus is geen bijzondere toestand waarin alle activiteiten stil moeten vallen. Doen of zijn; het zijn standen van de geest die beiden gepaard kunnen gaan met activiteit of gebrek aan activiteit. Citaat uit het boek: “Door mindfulness kun je leren je ieder moment bewust te zijn van de stand waarin de geest zich bevindt (‘mentale versnelling’) en je los te maken uit een zinloze modus en over te gaan naar een zinvolle modus (‘mentaal schakelen’). Het belangrijkste instrument om deze geestelijke schakelingen uit te voeren is het op een bepaalde manier weloverwogen inzetten van aandacht en bewustzijn. Door te besluiten waar we op willen letten en hoe we dat zullen doen, plaatsen we onze hand op de ‘pook’ die ons in staat stelt mentaal te schakelen.”

Enthousiasme een plek geven

Dat is wat ik leer, mentaal schakelen. Mij meer bewust zijn van automatische patronen en ingeslepen gewoonten (in mijn denken, voelen en handelen) en daarop beter afstemmen. Het helpt mij enorm, eigenlijk door de hele dag heen. Mijn automatische reacties op mijn bekkenbodempijn (verdriet, paniek, angst, boosheid, onmacht, wanhoop) zijn voor een groot gedeelte verdwenen. En daarvoor in de plaats ontstaat steeds meer rust, tevredenheid en mildheid.

Mijn gedrevenheid en enthousiasme gooide ik altijd op een hoop. Maar ik realiseer mij nu dat ik mijn enthousiasme niet hoef ‘af te leren’ (alsof ik dat zou kunnen, zonder afgestompt te raken …). Mijn leerproces is om in de zijn-modus mijn enthousiasme een plek te geven.

 

Beter worden

28 april 2013 Plaats een reactie

Wat mij opvalt is hoe onhandig mensen eigenlijk zijn als het gaat om ziekte en pijn. We zitten vol met beelden, oordelen, verwachtingen en opvattingen. Laatst hoorde ik een vrouw met een stellige vastberadenheid zeggen dat als iemand echt pijn heeft, dit te zien is in het gezicht. Pijn tekent het gezicht, punt uit. Maar wat als pijn – zoals in mijn geval – niet ondraaglijk is en niet af te lezen is op het gezicht: wordt de pijn dan in twijfel getrokken of genegeerd?

Onrealistische zoektocht

Mensen kunnen zo stellig zijn, zeker als het over iets ongrijpbaars als (chronische) pijn gaat. Waarom eigenlijk? Ik denk dat het een houvast biedt. Iets wat voor ieder mens bedreigend is – terugkerende pijnen – plaatsen we onbewust in vaste denkkaders en reactiepatronen. Dat geeft een soort zekerheid.

Omgaan met ziekte en pijn bij onszelf en anderen kunnen we eigenlijk alleen maar als we (denken te) weten dat het ook weer over gaat of op zijn minst goed beheersbaar is. Beter worden, daar gaat het om. En beter worden is de afwezigheid van pijnsymptomen, ziekte en fysieke beperkingen. Dus zijn veel mensen met (chronische) pijn altijd bezig met zoektochten naar beter worden: helaas ook vaak onrealistische zoektochten.

Negeren en ontwijken

Ziekte en (chronische) pijn aanvaarden is een persoonlijk proces en niet eenvoudig. Het is steeds weer opnieuw vallen en opstaan. En als je uiteindelijk een vorm hebt gevonden, kan het maar zo zijn dat een deel van de omgeving daar niet goed raad mee weet. Niet meer knokken, zoveel mogelijk genieten, levenslustig en vrolijk zijn: het oogst waardering. Maar ik denk dat er ook iets anders gebeurt: mensen kunnen zich er minder makkelijk mee identificeren. Onze samenleving is doordrenkt met vechten tegen, weerstand bieden aan en uitgaan van de maakbaarheid van het leven. Stoppen met vechten en proberen te aanvaarden zoals het is roept bij mensen – diep van binnen en onuitgesproken – soms ook onrust, twijfel of ongeloof op. En dat resulteert – vaak onbedoeld en onbewust – in (vlagen van) negerend, ontwijkend of onhandig gedrag. De ene keer heb ik daar begrip voor, de andere keer word ik er door geraakt: voel me gekwetst, onbegrepen en eenzaam.

Actief in het leven

Aanvaarden heeft niets te maken met passief alles over je heen laten komen. Juist de constante zoektocht binnen de gezondheidszorg en de bijna eisende houding van mensen die ‘beter gemaakt willen worden’ betekent veelal ook de verantwoordelijkheid voor eigen welzijn niet echt nemen. Het resulteert uiteindelijk maar al te vaak in passief op genezing wachten. En dan gaat de kwaliteit van leven met sprongen achteruit. In tegenstelling tot wanneer je je aanpast aan de pijn en belemmeringen en binnen de grenzen van je mogelijkheden een actief leven leidt.

Mens-zijn

Door mijn scoliose in combinatie met mijn beschadigde bekkenbodem (langdurige CPPS) kan mijn lichaam niet ‘beter worden’. Wel kan ik een meer gezonde en hele relatie ervaren tussen lichaam en geest, mijzelf en de wereld. Mindfulness helpt mij daarbij. In het boek ‘Aandacht voor pijn’ van Vidyamala Burch, schrijft zij over Matthew Sandford, die op zijn 13e vanaf zijn borst verlamd is geraakt en desondanks yoga-leraar is geworden. Hij zegt: “Er zijn heel veel mogelijkheden voor beter worden binnen de relatie van geest en lichaam. Er is een andere vorm van beter worden dan die van weer kunnen lopen.” Vidyamala Burch, die zelf in een rolstoel zit en leeft met chronische pijn, noemt het ‘beter worden tot het mens-zijn’. Dat is de sleutel voor meer levensgeluk en innerlijke vrede met jezelf en je omstandigheden. En voor minder pijnbeleving.

Helpt mindfulness en meditatie tegen pijn?

27 maart 2013 4 reacties

Mensen vragen mij soms: “Wat levert dat mediteren elke dag jou nu op? Gaat de pijn echt weg door mindfulness?” Voor mijn opleiding Trainer Mindfulness (MBSR) lees ik momenteel het boek ‘Op zoek naar het hart van wijsheid’ van Goldstein & Kornfield. Een geweldig goed geschreven boek, waar ik graag uit put, om duidelijk te maken waarom ik mindfulness en meditatie beoefen. Waarom ik kies voor meer spiritualiteit in mijn leven.

Inzichtmeditatie

Ik omarm de term inzichtmeditatie. Het woord maakt direct duidelijk dat meditatiebeoefening een verkenningstocht is door het lichaam en de geest: op zoek naar wijsheid, naar een hart-gedragen bewustzijn. Door te lezen over mindfulness en inzichtmeditatie kom ik in aanraking met zeer boeiende psychologische inzichten en universele wijsheden. Het zijn geen hoogdravende theoretische inzichten. Nee, eerder inzichten waarbij ik een soort thuiskomen ervaar.

Verlangen

Ik lees bv. over de vijf basishindernissen die je gegarandeerd tegen komt tijdens de meditatiebeoefening. Want reken maar dat je geconfronteerd wordt met allerlei verstoringen in je geest tijdens het mediteren. Het zijn de fundamentele krachten in onszelf die ook zoveel verdriet in de wereld veroorzaken. Zoals de eerste basishindernis ‘verlangen’. Verlangen naar zintuiglijk genot. Naar iets moois of plezierigs om naar te kijken, te luisteren, te ruiken of te proeven, naar prettige lichamelijke gewaarwordingen en plezierige bewustzijnstoestanden. Is er dan iets mis met verlangen? Natuurlijk niet. Er is niets verkeerds aan het genieten van aangename ervaringen.

‘Als ik maar’ mentaliteit

Maar verlangen en begeerte bezorgt ons de ‘als ik maar’-mentaliteit. ‘Als ik dat nou maar had’ of ‘Als ik maar de juiste baan, partner of kleding had’ of ‘Als ik maar geen pijn had, dan zou ik gelukkig zijn’. Ons wordt geleerd dat we gelukkig zullen zijn als we er in slagen om snel achter elkaar voldoende plezierige ervaringen aan elkaar te plakken. En onze samenleving is er een meester in om deze vorm van bedrog voort te zetten: ‘Koop dit, zie er zo uit, eet dit, gedraag je zo, bezit dat … En ook jij zult gelukkig zijn.’ Niet het object van ons verlangen is het probleem, maar de energie in de geest die ermee samengaat.

De energie van verlangen maakt ons onrustig en we blijven zoeken naar datgene wat ons werkelijk zal bevredigen. Verlangen en begeren is een conditionering en belet ons aanwezig te zijn waar we ons bevinden, omdat we naar iets verlangen dat elders is. Verlangen heeft geen einde. Onze gewoontepatronen rond verlangen zijn bijzonder krachtig.

Opmerkzaamheid en bewustzijn

Door meditatiebeoefening ontwikkel je opmerkzaamheid en bewustzijn. Door het ontwikkelen van opmerkzaamheid leer je je bewust te zijn van verlangen, het te herkennen en het gade te slaan, zoals het zich voordoet en weer verdwijnt. Zonder erin gevangen te raken of er afkeer tegen te ontwikkelen. Je observeert alleen maar, ontwikkelt inzicht en laat je niet langer volledig beheersen door verlangen. Ook niet door het verlangen dat de pijn moet ophouden. Door het beoefenen van mindfulness en inzichtmeditatie kun je de bekwaamheid ontwikkelen om aanwezig, open en in balans te blijven bij alle ervaringen en in alle situaties die het leven met zich mee brengt. Ook de ervaring van chronische pijn.

Je hoort mij niet zeggen dat dit makkelijk is en dat ik dit nu volledig heb bereikt. Dat is niet het geval. Ik ‘worstel’ bijna dagelijks met pijn in mijn lijf door mijn overactieve bekkenbodem (CPPS) in combinatie met mijn scoliose. Maar ik ben er niet meer panisch bang voor en vecht er niet meer tegen. Door mindfulness- en meditatiebeoefening voel ik mij een meer geïnspireerd, rustiger en wijzer mens worden. En alleen dat geeft al verlichting van de pijnen.

Vriendschap sluiten met chronische pijn

19 maart 2013 Plaats een reactie

Dit blog heeft vanaf nu een aangepaste url en is alleen nog bereikbaar via: www.blog.mijnkeerpunt.com De reden voor deze wijziging is dat ik er naar streef om in september as. – als afronding van mijn opleiding – te starten met het geven van mijn 1e mindfulnesstraining (MBSR) en dat doe ik onder de naam MijnKeerpunt. Mijn nieuwe site met trainingsaanbod is nu live: www.mijnkeerpunt.com

Hoe vaak ik in de toekomst trainingen MBSR ga verzorgen hangt af van mijn fysieke mogelijkheden. Het gaat mij niet om de hoeveelheid trainingen: ook al zijn het maar 2 per jaar. Wat ik graag wil is van betekenis zijn voor mensen: hen laten kennismaken met de helende werking van mindfulness, mijn positieve ervaringen delen. Zeker met mensen die worstelen met CPPS en andere chronische (bekkenbodem)pijnen. Maar ook podiumartiesten en anderen die te maken hebben met spanning en stress.

Fascinatie en verlichting

Bezig zijn met mindfulness en lezen over hoe pijn werkt en wat de neuro-wetenschappenlijke inzichten zijn, fascineert mij en helpt mij ook. Mijn orthopeed van de St. Maartenskliniek begon tijdens mijn bezoek verleden week over pijnmedicatie, maar toen ik vertelde waarom ik dat niet wil en waarin ik pijnverlichting zoek, had hij daar waardering voor. Overigens bleek uit de nieuwe foto’s van mijn scoliose in mijn onderrug dat de toename van de kromming wel mee valt. Gelukkig. Mijn orthopeed kan zich desondanks goed voorstellen dat ik regelmatig behoorlijke pijn in o.a. mijn onderrug, liezen en bovenbenen heb. De combinatie overactieve bekkenbodem en scoliose bewerkstelligt deze pijnen. Door de kromming in mijn rugwervel zoekt mijn lichaam voortdurend een balans. Dat heeft een negatieve werking op mijn kwetsbare spieren, weefsel en gewrichten in het bekken(bodem)gebied.

Hannes Meinkema

Dankzij een tip van een buurman hoorde ik afgelopen zondag op Radio 1 een interview met de schrijfster Hannemieke Stamperius, alias Hannes Meinkema. Zij heeft al 15 jaar een botziekte en heeft dagelijks veel pijn. Een aantal boeken van haar waren in de jaren ’70 / ’80 mijn favoriet: ze staan nog steeds in onze boekenkast.

Hannemieke slikt geen pijnmedicatie omdat haar specialist aangaf dat de bijwerkingen die ze zou krijgen van alle pijnmedicaties die ze dan zou moeten slikken, voor veel meer ellende zouden zorgen. Zij mediteert veel en dat helpt haar enorm. Of zij iets met mindfulness of boeddhisme heeft gedaan kwam niet ter sprake, maar door de wijze waarop zij in het leven staat, vermoed ik het wel. Een paar uitspraken van haar: “Pijn die blijvend en onvermijdelijk is, moet je niet weg willen hebben maar leren te omarmen.” – “De samenleving kan zeker niet omgaan met pijn; instinctief moet bij iedereen de pijn weg.” – “Pijn is een fantastische leermeester: je leert ten volle leven in het hier en nu.”

Wantrouwend

Zij deed wat mij betreft soms wat vergaande uitspraken, zoals de laatste, hierboven, Maar er was ook herkenning. Bv. toen ze antwoordde op de vraag hoe haar omgeving reageert op het feit dat zij altijd pijnen heeft en daarvan aan de buitenkant niets te zien is. Zij vertelde dat ze wel eens te maken kreeg met agressie in bv. winkels. Zij kan nl. niet lang stil staan; door de toename van pijn gaat ze dan onherroepelijk tegen de vlakte. Dus wanneer er lange rijen bij de kassa’s in de supermarkt staan, informeert zij de mensen en vraagt of zij voor mag gaan. De reactie is over het algemeen zeer onplezierig: mensen laten niet graag iemand voor gaan. Ze zien niets aan haar, zijn wantrouwend, hebben haast etc.

Haar verhaal raakte mij omdat ik toevallig enkele weken geleden even in de supermarkt was en veel pijn in mijn onderrug, benen en heupen kreeg. Ik stond in de rij bij de kassa en vroeg mij toen af wat ik zou doen als de rij op dat moment heel lang was geweest. Ik realiseerde mij op dat moment weer hoe lastig en beperkend deze aandoening is en ik voelde mij even heel eenzaam met mijn pijn.

Pijn omarmen?

Hannemieke heeft haar pijn, zoals zij zelf zegt, volledig omarmd. Op de vraag of zij eigenlijk nog wel een leven zonder pijn zou willen, gaf zij – na een korte aarzeling – (gelukkig!) aan dat zij natuurlijk wel een leven zonder pijn zou willen. Zij voegde er echter direct aan toe dat als zij terug denkt aan 15 jaar geleden zonder pijn maar ook zonder haar huidige levensinzichten, zij liever kiest voor haar huidige leven met pijn en met de opgedane levenswijsheid. Die uitspraak kan ik wel aanvoelen, maar ik spreek liever over proberen vriendschap te sluiten met de pijn i.p.v. omarmen van de pijn.

Adem manipuleren of observeren

27 oktober 2012 1 reactie

Aan een dierbare vriend van mij – een bezielde en hardwerkende zelfstandig adviseur – gaf ik het boek ‘Verademing’ cadeau. Omdat ik vermoedde dat hij hier wel eens iets aan zou kunnen hebben. De vraag was alleen of hij de tijd zou nemen om het boek te lezen … Tot mijn vreugde kreeg ik na een tijdje een sms’je met een enthousiaste reactie. Verleden week hoorde ik hem het boek aanbevelen. Hij vertelde daarbij dat hij – sinds hij op zijn ademhaling let – bijvoorbeeld veel rustiger auto rijdt, minder opgefokt reageert op files e.d. Ik voelde me blij van binnen.

Tegengestelde opvattingen

Ademen … Hoe meer ik erover lees, hoe boeiender het wordt. Veel tegengestelde opvattingen. Van het bewust manipuleren en beheersen tot het bewust alleen maar volgen van de adem. Ik krijg zelfs de indruk dat er verschillende richtingen zijn waarop ademcoaches (wist ook niet dat dit beroep bestaat) zich kunnen baseren.

Ik laat me leiden door mijn eigen ervaring. De 1e keer dat ik mij bewust werd van de bijzondere kracht van adem was een klein jaar geleden, tijdens een nacht waarin ik veel pijn had door mijn overactieve bekkenbodem. Het was een bijzondere ervaring die ik heb beschreven in het bericht ‘Sturen van de adem’. Daarna werd ik mij – door meditatie en oefeningen – steeds meer bewust van de verbinding tussen adem en geest: ze beïnvloeden elkaar.

De adem gericht sturen naar mijn bekkenbodem heeft mij verlichting gebracht. Tijdens het mediteren, liggend op de bank of in bed en zelfs tijdens het lopen. In het boek ‘Verademing’ las ik veel wetenswaardigheden en goede tips over ademhaling. Eigenlijk begreep ik, tijdens de basiscursus mindfulness die ik een half jaar geleden volgde, niet dat er geen informatie werd gegeven over de manier van ademhalen. Het volgen van de ademhaling, dat wel. Maar niets over het belang van rustige buikademhaling en het verlengen van de uitademing. Ik voelde wel aan dat het beheersen van adem, tegengesteld is aan een aantal basisprincipes van mindfulness zoals loslaten. Vaak is het zo dat als je graag iets wilt – meer ontspannen of pijn verminderen – je er meer gespannen van raakt. Maar toch … Ik had in die tijd (en nu bij tijd en wijle nog steeds) veel aan het bewust manipuleren van mijn adem, ook tijdens meditatie.

Nu ik mij meer verdiep in mindfulness en boeddhisme begrijp ik waarom hier geen aandacht aan wordt besteed. De adem te laten zijn zoals die is en het tegelijkertijd volledige aandacht te geven, heeft volgens de Boedda hetzelfde resultaat als de adem bewust beheersen. Daar waar je aandacht is, is automatisch je adem. Het bewustzijn heeft een krachtig transformerend effect: terwijl je oplet verandert de kwaliteit van je adem vanzelf. De adem wordt rustiger en dieper.

Oog in oog met patronen

Daar zit wel wat in … ik merk dat adem voortdurend verandert. Oppervlakkig en dan ineens veel dieper. De duur van de in- en uitademing is iedere keer verschillend; zo ook de kleine pauze tussen de in- en uitademing. Ergens las ik de vergelijking met de golven van de zee op het strand: sommige donderen en anderen sijpelen het strand op. Een mooie vergelijking.

De laatste paar weken probeer ik minder mijn adem te sturen. Ik vertrouw er op dat ik door al het oefenen nu automatisch dieper en rustiger adem. Het puur observeren van mijn adem begin ik prettig te vinden. Het geeft rust en een gevoel van eenheid van lichaam en geest. Ik las dat in de beoefening van ‘de volkomen bewuste ademhaling’ de Boeddha vier eenvoudige ademhalingsoefeningen gaf om met bewuste aandacht naar het lichaam terug te keren. En zo te leren volledig bewustzijn toe te passen op alles wat we doen. Oog in oog komen te staan met gebruikelijke patronen. Mooi.

Ik pik overal een graantje van mee. Dat wat mij op het moment zelf helpt gebruik ik. Het draait voor mij om bewustwording van fysieke mechanismen en van gedragspatronen. Zodat hopelijk het mechaniek – onbewust teveel aanspannen van mijn bekkenbodem – langzaam minder wordt. En door mijn persoonlijke ontwikkeling leer ik beter omgaan met mijn pijn en fysieke beperkingen.