Archief

Posts Tagged ‘Zenmeditatie’

Meditatie en mindfulness

3 maart 2012 3 reacties

Ik lees nog steeds met veel belangstelling in het boek ‘Meditatief ontspannen’. Enkele maanden geleden heb ik dit boek van Jon Kabat Zinn aangeschaft. Gestimuleerd door een artikel dat ik las in een van de ‘saunabladen’ waarin een vrouw vertelde dat dit boek gezorgd heeft voor een ommezwaai in haar leven. Zij was ernstig ziek en heeft dankzij dit boek haar ziekte overwonnen. Dat boek wilde ik natuurlijk direct ook lezen!

Gefascineerd

Toen ik het boek al een tijdje in huis had bleek de schrijver – Jon Kabat Zinn – de grondlegger te zijn van mindfulness. Ik had voorheen niet veel met mindfulness. Het leek mij vooral een trend. En bij trends hou ik mij liever wat afzijdig. Maar dit boek pakte mij.

Al lezend ontdekte ik dat mindfulness en meditatie erg dicht bij elkaar liggen. Mindfull betekent letterlijk: opmerkzaam. Dat ligt dichtbij de meditatieterm die mij zo heeft getroffen: gewaarzijn. Ik raakte steeds meer geïnteresseerd in zijn programma Mindfulness-Based Stress Reduction (MBSR) dat beschreven wordt in het handboek ‘Meditatief ontspannen’. Kabat Zinn is microbioloog die ruim 30 jaar geleden al boeddhistische meditaties mengde met westerse geneeskunde. Hoewel zijn  programma MBSR niet wetenschappelijk is bewezen, zien aanhangers het toch als de standaard in stressreductie. Het wordt ingezet om niet alleen stress, maar ook chronische pijn te verlichten. Ik schreef hier al eerder over in het bericht Helen en bewustzijnsmeditatie.

Mijn fascinatie over MBSR nam al lezend sterk toe. Ik probeerde het op mijn manier te integreren tijdens mijn meditaties. Door te proberen extra aanwezig te zijn: de zgn. ‘zijns-aandacht’. Alert en bewust zijn met je ogen en je oren open, wakker in alle zintuigen. Deze vorm van aandacht is volgens Kabat Zinn anders dan de scherpe, geconcentreerde aandacht die je nodig hebt om bijvoorbeeld een artikel te schrijven. Het is een zachte, holistische aandacht. En een voedingsbodem voor de scherpe variant van aandacht.

Verbazing

Verleden week vertelde ik mijn bekkenfysiotherapeut over mijn fascinatie voor het programma MBSR. Ik gaf aan het onbegrijpelijk te vinden dat er hier in Nederland geen ziekenhuis is die werkt met dit programma van Jon Kabat Zinn. Ze vertelde toen dat het Han Fortman Centrum hier in Nijmegen (onderdeel van het Radboudziekenhuis) wel iets doet met meditatie. Dus ik ’s avonds op de bank met mijn IPad, Op zoek naar meer informatie.

Ik viel van de ene verbazing in de andere. Blijkt dat – notabene in de stad waar ik woon – er een speciaal centrum voor is opgericht: het UMC Radboud Mindfulness. Zij werken met het programma MBSR van Jon Kabat Zinn! Dit centrum is verleden jaar vanuit het Han Fortman Centrum opgericht. Het UMC Radboud Mindfulness biedt – nu alleen nog psychiatrische patiënten en bepaalde kankerpatiënten – dit mindfulnessprogramma aan. Ook kun je er trainingen volgen en bieden ze een tweejarige academische trainersopleiding aan. Dat betekent dus ook onderzoek naar de effecten van meditatie en Mindfulness op ernstig zieke mensen.

Meditatie en mindfulness zijn op een bijzondere manier op mijn pad gekomen. Ik wil nu ook echt meer weten en nieuwe ervaringen op doen. Daarom heb ik mij bij dit nieuwe centrum van het Radboudziekenhuis aangemeld voor een training Mindfulness (8 avonden en een stiltedag). Eind maart begin ik. Spannend!

Advertenties

In stilte

26 januari 2012 Plaats een reactie

Door de acceptatie van alle veranderingen die plaats vinden in mijn leven door mijn overactieve bekkenbodem, voel ik me over het algemeen rustig en kalm. Ik zoek meer de stilte op. En vanuit stilte kunnen hele mooie dingen ontstaan.

Economie van het genoeg

Onlangs kwam in het tv-programma Het Vermoeden (IKON) de kracht van stilte op een bijzondere manier aan bod. Tijdens het gesprek tussen Annemiek Schrijver en Bob Goudzwaard, econoom en emeritus hoogleraar aan de VU. Goudzwaard is de architect van de economie van het genoeg. Een mooie term: economie van het genoeg … Schrijver sprak met hem over de huidige economische crisis, de illusie van een eindeloze economische groei en de magie van geld.  

Het ging over het geld dat ons dicteert wat we moeten doen. Over dat we volledig verstrikt zijn geraakt in de wervelwind van verlangen en begeren. We altijd maar meer en meer willen en elkaar opjagen in deze wervelwind. En de reclamebeelden die onze consumptie nog meer omhoog jagen. Waardoor we tijd tekort komen, omdat elke consumptie tijdsbeslag vergt. En door de schaarste van tijd die we hebben, merken we dat de tijd voor goede dingen ons ontglipt. Door voor het consumptiepad te kiezen heffen we voor een deel de kwaliteit van het leven op.

Goudzwaard geeft terecht aan dat het een illusie is om te denken dat de economie een eindeloos proces is met altijd maar vooruitgang. De laatste 5 à 10 jaar is de betekenis van geld in onze samenleving aan het wankelen. We hebben geen vertrouwen meer in het huidige geldsysteem. Er is een verandering in cultuur gaande, in het optimisme van mensen.  

Genoeg en genoegen

Ook Goudzwaard denkt dat de huidige crisis nodig is om te veranderen. Een crisis geeft een opening naar datgene wat mogelijk wordt. Volgens hem kan de samenleving aangesproken worden op haar volwassenheid. Op het niet altijd maar meer willen hebben. We komen veel verder als begrippen als rechtvaardigheid, gerechtigheid en naastenliefde (het een ander gunnen) in de economie een plek krijgen. En er zelf het element ‘genoeg’ in bouwen. Genoeg en genoegen: twee totaal verschillende begrippen die in de praktijk echter dicht bij elkaar liggen.

Hij gebruikt het beeld van de filosoof René Girard: dat wij elkaar opzwepen in een orkaan van begeerte en verlangen naar meer consumeren. Maar in het oog van de orkaan is de lucht blauw en is het altijd stil. En in die stilte kunnen we gaandeweg dat verlangen naar meer doorbreken en ruimte geven voor rechtvaardigheidsprincipes.

Ruimte voor verandering

Ik hoop dat Goudzwaard en ook de Maya’s gelijk hebben en dat de mensheid naar een hoger niveau gaat. De beeldspraak vind ik prachtig; in het oog van de orkaan is het stil en is er ruimte voor verandering.

In de kleine wervelwind die mijn overactieve bekkenbodem in mijn leven heeft veroorzaakt, ervaar ik de stilte tijdens mijn meditaties als iets heel positiefs. In de stilte die ontstaat ben ik meer alert en krijg ik soms diepere inzichten. Of creatieve invallen en intuïtieve ervaringen. De stilte opent de geest voor wijsheid, las ik ergens. Dat is ook wat ik ervaar. Ik kan tijdens meditatie ineens diep van binnen voelen wat goed voor mij is en echt bij mij past. Daardoor durf ik heldere keuzes te maken. Ook kan er tijdens meditatie meer begrip ontstaan voor andere mensen of situaties, waardoor boosheid of irritatie verdwijnt. Niet kortstondig, maar  blijvend. Ik voel bij wijze van spreke in het dagelijks leven meer mijn zachte en vriendelijke kant. Ik ben me meer bewust van wereld om mij heen en dat ik daar met anderen deel vanuit maak. Door de stilte van het mediteren sta ik meer ontspannen in het leven. Ondanks alle onzekerheden over werk, inkomsten en wonen. Vooral dat is nieuw voor mij en vind ik heel bijzonder. In stilte kan echt veel veranderen!

Helen en bewustzijnsmeditatie

12 december 2011 Plaats een reactie

Het lukt me beter om met mijn overactieve bekkenbodem en alle emoties en stress die deze chronische aandoening veroorzaakt, om te gaan. En hoe verwonderlijk ik het zelf ook nog steeds vind: dit komt vooral door mijn dagelijkse 30 minuten durende ochtendmeditatie. Er komt een veranderingsproces op gang, waardoor ik aan het leren ben mezelf te helen. Dat is niet hetzelfde als genezen. Klinkt weer lekker vaag en mystiek.

Jon Kabat Zinn legt dit goed uit in zijn ‘Handboek meditatief ontspannen’ (voor het boek: zie de rubriek Links). Een dik boek met veel herhalingen en uitweidingen, maar dat ik desondanks helemaal aan het verslinden ben. Veel (h)erkenning en veel nieuwe inzichten. Het handboek is gebaseerd op een succesvol stressreductie- en ontspanningsprogramma van Kabat Zinn dat jaren geleden vanuit Gedragsgeneeskunde is opgezet in het Medisch Centrum van de Universiteit van Massachusetts. In dit programma is gekozen voor meditatiebeoefening als belangrijkste en consoliderende techniek. De cursus is bestemd voor iedereen, gezond of niet, die zijn of haar beperkingen wil overstijgen en wil groeien naar hogere niveaus van gezondheid en welbevinden. Vele artsen verwijzen mensen naar deze cursus vanwege een heel scala aan medische klachten, uiteenlopend van ernstige hoofdpijn, hoge bloeddruk en rugpijn, tot hartkwalen, kanker en aids. Om meditatie- en ontspanningstechnieken te leren, waardoor ze beter met hun ziekte, pijn en stress om kunnen gaan.

Fantastisch dat dit soort klinische programma’s bestaan en dat in de VS artsen hun patiënten aanmoedigen om dergelijke cursussen te volgen. En dat dezelfde artsen meedoen aan deze cursus, omdat ze vinden dat zij zelf ook een keer het programma dat zij hun patiënten aanraden moeten volgen.  Wat dat betreft kun je beter in Amerika wonen. Zover ik weet is er geen ziekenhuis in Nederland dat voor een brede groep mensen een soortgelijk programma gebaseerd op meditatie, aanbiedt. Als ik mijn artsen vertel dat ik mediteer knikken zij instemmend; ze vinden het een verstandige keuze. Maar hun instemming is alleen gebaseerd op het horen zeggen, niet op eigen ervaring. Meditatie blijft iets mistigs en vaags waar een gezonde wetenschapper zich niet snel aan zal wagen.

Genezen en helen

Kabat Zinn beschrijft het als volgt. Bewustzijnsmeditatie is het door middel van nauwkeurige, niet-oordelende zelfobservatie rechtstreeks waarnemen van de juiste innerlijke maat (heelheid) van je eigen wezen. Met name bij chronische ziekten of aandoeningen waarvoor de geneeskunde geen remedie heeft, kan de kwaliteit van je leven er voor een groot deel van afhangen of je je eigen lichaam en geest goed genoeg kent om binnen de – altijd onbekende – grenzen van wat mogelijk is je gezondheid te verbeteren. Hoewel we onszelf niet kunnen genezen en ook niemand kunnen vinden die dat wel kan, kunnen we onszelf wel helen. Helen impliceert de mogelijkheid om wanneer we met ogen van heelheid zien, anders met ziekte, problemen en stress en zelfs de dood om te gaan. Heling is eerder een transformatie van denkbeelden, gedrag en emoties dan genezing.

Helen ontstaat vanzelf uit mediteren, wanneer je dit doet als een manier van zijn. Mediteren werkt veel minder helend als je het gebruikt om iets te bereiken, ook al is dat heelheid. Vanuit meditatieperspectief ben je heel, dus waarom zou je proberen te worden wat je al bent? Wat bovenal vereist is, is dat we loslaten, zodat we vanzelf in zijn belanden. Dat is wat in de basis helend is.

Oplettendheid

Kabat Zinn heeft het bij meditatie en andere ontspanningstechnieken over oplettendheid, daar waar Adyashanti het heeft over gewaarzijn (zie: Stil zitten). Het is om het even. Kabatt Zinn schrijft dat het ontwikkelen van oplettendheid kan leiden tot ontdekking van diepgelegen gebieden van ontspanning, kalmte en inzicht in jezelf. Een ware bron van positieve energie voor zelfkennis en heling. Het is gemakkelijk om bij dit gebied te komen. Het pad erheen bevindt zich elk moment in je eigen lichaam en geest en in je ademhaling. En dat begin ik steeds vaker te ervaren.

Sturen van de adem

29 oktober 2011 Plaats een reactie

Mijn bekkenfysiotherapeut heeft mij onlangs de tip te geven om zoveel als mogelijk de adem te richten naar de bekkenbodem. Voor veel mensen heel lastig. Ik heb er minder moeite mee. Door zangles heb ik geleerd om tijdens zangoefeningen de adem te richten naar buik en de flanken. Nu moet de ademhaling dus nog een laag dieper. Tijdens het mediteren en in de sauna lukt het me aardig goed. Door deze ademhaling komt de bekkenbodem heel licht in beweging. Daar gaat het om. En het is een prettige oefening; het geeft een diep gevoel van rust.

Bijzondere gewaarwording

Met name de 1e nachten na de triggerpointbehandeling door mijn bekkenfysiotherapeut ben ik ‘s avonds total loss en krijg – eenmaal in bed – erge pijn in mijn heupen. Zover ik weet zijn het uitstralingspijnen. Afgelopen week begon ik de 1e nacht na de behandeling met 2 paracetamol en eindigde met een Ibrufen (600 mg). Het ging even niet anders. Maar de 2e nacht wilde ik niet weer een pijnstiller nemen en ik nam mij voor om me te concentreren op diepe ademhaling.

Ik kon niet slapen en hield mijn adem ondertussen continue gericht op mijn bekkenbodem. Het hielp me om rustig te kunnen blijven liggen, ondanks de pijn. Na een aantal uren realiseerde ik mij ineens dat ik precies voelde waar die pijnlijke plekken zaten. Alsof ik mijn hele bekkenbodem kon aftasten. De pijn was ook duidelijk te omschrijven: als hele erge schrale schaafwonden. En door mijn ademhaling leek het wel of de plekken in beweging kwamen. Ik hoorde mijn darmen diep van binnen rommelen en werd me volledig bewust van alles wat er in mijn lijf gebeurde.

Plots realiseerde ik mij dat ik wel erg langzaam ademhaalde. Zo diep en traag; dat had ik nog nooit gevoeld. In 1e instantie durfde ik mij niet meer te bewegen; bang dat het op zou houden. Maar al snel bleek dat dit niet uitmaakte. Ik kon me gewoon op een andere zijde draaien, ik was volkomen helder van geest, en toch bleef mijn ademhaling diep en constant. Ik gluurde naar de wekker en keek hoe vaak ik in 1 minuut adem haalde:  3 keer! Ik was stomverbaasd: dat kan toch bijna niet … Na een paar minuten nog maar eens opnieuw kijken. Maar het klopte echt: ik ademde ongeveer 3,5 keer in 1 minuut. En ondertussen was ik mij diep bewust van de pulserende bewegingen rondom mijn bekkenbodem.

In deze staat van bewustzijn heb ik vermoed ik 1 uur gelegen. Het voelde goed, maar tegelijkertijd was het ook een beetje eng. Dus op een gegeven moment wilde ik dat het op hield. Ik wilde weten hoe het zou zijn als ik op zou staan, wat ik dan zou voelen. Ik ben uit bed gestapt en constateerde dat ik gewoon kon lopen, bewegen en geen vreemde gewaarwordingen meer had. Ben even tv gaan kijken en heb een wijntje gedronken. Daarna terug in bed. Gelukkig viel ik snel in slaap. De volgende ochtend was mijn lijf zwaar, stram en pijnlijk. Ik was emotioneel en heb mijn ervaring aan Gerard verteld. En toen pas realiseerde ik mij dat deze nacht wel eens mijn fysieke keerpunt zou kunnen zijn. Nadat mijn lijf wat was bijgekomen ben ik naar de sauna gegaan.

Nuchtere Grunninger

Wanneer ik bovenstaande teruglees, denk ik: hoe is het mogelijk dat ik dit zo schrijf. Ik lijk wel zo’n zweverig typetje … En dat voor een toch redelijk nuchtere Groninger! Maar het is zoals het is. En – hoe clichématig ook dit misschien klinkt – ik ervaar dit soort ervaringen als een grote verrijking.

Stil zitten

17 oktober 2011 2 reacties

In januari van dit jaar zijn Gerard en ik gestart met een cursus Zenmeditatie. Helaas werden mijn klachten in deze periode steeds heviger en ik ben noodgedwongen met de cursus gestopt. Gerard is doorgegaan en heeft mij steeds bijgepraat. We  mediteren sinds die tijd dagelijks. Ik 1x per dag 20 min. Gerard 2x per dag.

 De interesse voor meditatie is niet nieuw. In een ver verleden hebben wij ook een meditatietraining gevolgd bij het Jewel Heart Centrum in Nijmegen. Na de 1e kennismakingscursus ben ik ermee opgehouden. Ik werd helemaal kriegel van het type mens dat aan deze training mee deed. De meditaties waren overigens prima, maar met deze mensen napraten in een kring … Nee, dat was niet aan mij besteed.

 En nu zit ik dus iedere ochtend vroeg te mediteren. Nou ja, ik zit gewoon stil. Mediteren roept direct zoveel beelden en vooral ook verwachtingen op. Wat dat betreft sprak de titel van het boek van Tim Parks – die ook geconfronteerd is geweest met een heftige overactieve bekkenbodem – mij direct erg aan: “Leer ons stil te zitten”. Ik zit 20 min. stil en dat is al heel wat. Meestal vliegen mijn gedachten alle kanten uit en/of word ik teveel afgeleid door pijn in mijn nek en rug. Heel soms voelt het goed. En vreemd genoeg blijf ik het doen. Het is iets dat er bij is gaan horen; ik wil het niet meer missen. Dat komt vooral door een mooi woord dat mij heeft gegrepen: gewaarzijn …

 Puur gewaarzijn

Ik las het boek “Ware meditatie” van Adyashanti. Een boek over de vrijheid van het puur gewaarzijn en het loslaten van controle en manipulatie. De schrijver komt uit de traditie van het zenboeddisme en beoefende dit vele jaren. Totdat hij er door een lerares achter kwam dat vele meditatietechnieken goed beschouwd een manier van beheersing zijn. Zij zei: “Als je de oorlog met je geest probeert te winnen, zul je eeuwig in oorlog zijn”. Hij realiseerde zich toen dat hij tot dan toe meditatie had gezien als een gevecht met zijn geest. En dat herkende ik volledig. Ook ik had het idee dat ik een gevoel van kalmte moest krijgen en dat het me t.z.t. in een verheven zijnstoestand zou moeten brengen. Adyashanti schrijft dat je veel kunt bereiken door een vorm van meditatie die in principe is gericht op techniek of manipulatie. Maar wat je er niet mee kunt is bij je eigen natuur en spontaniteit komen. Het laten varen van deze beheersing, controle en manipulatie is volgens hem het fundament van ware meditatie. Dat sprak mij zeer aan.

 In het boek las ik dat het eigenlijk heel eenvoudig is. Gewoon gaan zitten en alles laten zijn zoals het is. Ware meditatie is uit ons hoofd gaan en de zintuigen laten werken. Wanneer je gaat zitten om te mediteren ga je je dus verbinden met je zintuigen: verbinden met wat je hoort, wat je merkt, wat je ruikt, hoe je je voelt. En wanneer je geest afdwaalt, dan anker je je steeds opnieuw in je zintuigen. Gewoon luisteren, voelen. En je niet alleen verbinden met wat je in je lijf voelt, maar ook met wat je van de kamer merkt. Je met je zintuigen openstellen voor de hele wereld in je en om je heen. Hierdoor word je geaard in een diepere werkelijkheid dan je geest.

Ook mooi om te lezen is dat ware meditatie niet wordt gezien als iets dat alleen gebeurt wanneer je ergens rustig zit. We kunnen meditatie altijd en overal toepassen. Je kunt in de auto rijden en alles laten zijn zoals het is. Je kunt het weer laten zijn zoals het is. Je kunt iemand laten zijn zoals hij of zij is. Je gaat dan van verzet naar ervaring. En wanneer je van verzet naar ervaring gaat, ontdek je iets heel krachtigs en essentieels: je ware zelf, je ware bewustzijn. Bewustzijn laat altijd alles zijn zoals het is, bewustzijn gaat niet in tegen wat er is. Klinkt voor sommige misschien te soft, maar voor mij niet. Het is – zeker in deze fase in mijn leven – voor mij goed om over  gewaarzijn en bewustzijn in relatie tot loslaten en controle na te denken. En gewaarzijn soms een beetje te ervaren.

Het klinkt misschien eenvoudig maar het is helemaal niet makkelijk om je tijdens mediteren te richten op je zintuigen. Dit proberen helpt mij om me niet alleen te richten op mijn geest, op mijn gedachten. Want ohoh … die geest, die gedachten die zijn veel te dominant en sterk aanwezig. In ieder geval bij mij.