Archive

Posts Tagged ‘Zenuwpijnen’

Tips en verwijzingen (2)

20 januari 2016 5 reacties

Vooraf

Met het bericht ‘Tot Slot’ (26 augustus 2013) is de regelmatige berichtgeving over de wijze waarop ik omga met de aandoening CPPS (Chronic Pelvic Pain Syndrom) afgerond. Dit blog blijft echter actief; zodra er nieuwe ontwikkelingen zijn over deze aandoening – ook wel genoemd Pudendal Neuralgia (Nervus Pudendus)– meld ik dit.

Sommige mensen met bekkenbodempijnen hebben de neiging om mij telefonisch te benaderen met vragen. Ondanks mijn begrip daarvoor, verzoek ik om dit – omwille van mijn privacy en rust – niet te doen. Al mijn ervaringen en kennis staan in dit blog beschreven. De zoekfunctie kan je helpen bij het zoeken naar berichten over bepaalde onderwerpen. En je kunt natuurlijk ook een bericht plaatsen op dit blog.

Voor geschikte behandelaars in jouw regio en voor vrijblijvend advies en behandeling kun je terecht bij F-act Pelvic Pain Clinic in Enkhuizen. —————————————————————————————————————————————–

Regelmatig krijg ik van lezers van dit blog de vraag of ik nog tips kan geven. Eigenlijk kan ik niet meer dan over mijn eigen ervaring vertellen, in de hoop dat sommigen hier wat uit kunnen pikken dat hen weer verder helpt. Daarom leg ik in dit bericht nog wat meer uit over pijn en geef ik globaal aan welke stappen in mijn helingsproces de belangrijkste zijn geweest. Nee, pijnvrij ben ik niet en er zijn in mijn leven een aantal beperkingen door CPPS en een lichte vorm van centrale sensitisatie. Maar ik heb wel mijn leven terug en ben een rijker mens geworden.

Pijn begrijpen: een korte uitleg over wat je eraan kunt doen

1 op de 5 mensen hebben aanhoudende (chronische) pijn. Deze pijn wordt voor 100% geproduceerd door het brein en gevoed door het zenuwstelsel. En het zenuwstelsel wordt weer beinvloed door gedachten en emoties. Bij chronische pijn is weefselbeschadiging niet het hoofdthema, maar hypergevoeligheid van het zenuwstelsel. Complex dus. Is het mogelijk deze opwinding binnen het zenustelsel te ‘ontwinden’? Ja, pijn komt van het brein en kan hertraind worden. Door alle zaken die het zenuwstelsel beïnvloeden kritisch onder de loep te nemen: de medische kant, emoties, gedachten en overtuigingen, stressniveau, voeding en levensstijl, de betekenis van pijn (het persoonlijke verhaal, de diepere emoties) en fysieke activiteiten.

Veel revalidatiecentra werken vanuit deze visie. Heb je CPPS, een andere bekkenbodem-aandoening, of anderzins chronische pijn en heeft dit grote invloed op jouw leven? Dan kun je overwegen om een revalidatieprogramma te volgen en zo de kwaliteit van jouw leven – met aanhoudende pijn – te verbeteren. Er zijn vele Revalidatiecentra met een multidisciplinaire aanpak, waaronder Ciran. Persoonlijk heb ik daar geen ervaring mee, maar wel goede verhalen over gehoord.

Revalidatie en Graded Activity Programma

Zelf heb ik anderhalf jaar nadat ik te maken kreeg met CPPS een Graded Activity Programma bij het Revalidatiecentrum van de St. Maartenskliniek gevolgd. Daarbij werd ik begeleid door een ergotherapeut en een psycholoog. Bij deze kliniek weten ze niets van bekkenbodempijnen, maar ik heb daar erg veel geleerd. Met behulp van graded activity ben ik het lopen, staan en ook zitten stap voor stap weer gaan opbouwen. De kern is dat je je niet meer laat leiden door pijn, maar door tijd (tijdgestuurd i.p.v. pijngestuurd). Mijn ervaringen heb ik gedurende deze periode (maart tot mei 2012) beschreven in enkele berichten op dit blog.

PsychFysioOpleidingen heeft een heel goed filmpje over pijn en wat je eraan kunt doen: ‘Pijn begrijpen: een korte uitleg over wat je eraan kunt doen.’

De rol van emoties bij bekkenbodempijn

Op de site van het Pelvic Health & Rehabilitation Center in California werd in december 2015 het artikel ‘The role of Emotions in Relieving Pelvic Pain’ van Lorraine Faehndrich geplaatst. Lorraine schrijft over het concrete fysiologische verband dat er bestaat tussen emotionele energie en de spieren, de zenuwen en het bindweefsel van het lichaam. Zij is coach en legt in het artikel uit hoe het lichaam de stroming van emoties kan versperren. In haar werk helpt zij mensen met bekkenbodempijn zich bewust te worden van hun onbewuste beschermingspatronen (geestelijk en lichamelijk). Ook zij gaat er vanuit dat pijn komt vanuit de hersenen en hertraind kan worden.

Het artikel van Lorraine is waardevol voor mensen met CPPS / bekkenbodempijn, daarom heb ik het laten vertalen: De rol van emoties bij het tegengaan van bekkenpijn

Balans zoeken: rust en activiteit

Goed voor jezelf zorgen, leren omgaan met dat wat er is (accepteren) en de ‘heropvoeding’ van het brein (in relatie tot pijn) is ook de kern van de training MBSR (Mindfulness Based Stress Reduction). Deze 8-weekse training heb ik tijdens mijn ziekteproces zelf als deelnemer gevolgd (in 2011) en ben nu zelf trainer MBSR. Deze training wordt door het hele land gegeven. Waar het bij de training om gaat is het bewust worden van automatische patronen en reacties in het lichaam, gedachten en emoties. Spieren kunnen meer ontspannen wanneer je deze patronen en reacties bij jezelf leert ontdekken en er anders mee leert omgaan. Het is overigens niet zo dat de training gericht is op pijnreductie. Wel kun je door mindfulnessbeoefening beter leren omgaan met pijn en ongemak en liefdevoller voor jezelf zijn. En uiteindelijk kan dit leerproces een positieve invloed hebben op de pijn.

Op mijn site en in mijn folder staat ‘Meer balans in het leven’. Dat is waar het werkelijk om gaat, zeker voor iemand met aanhoudende pijn. Stilte, rust, verwerkingstijd en daarnaast actief; dagelijks lichaamsoefeningen doen, bewegen, wandelen. Simpelweg goed voor het lichaam en de geest zorgen. En dan kunnen er onverwachte dingen ontstaan.

Voeding, milieu, darmen  en (blaas)ontstekingen

Ik juli 2014 ben ik voor het eerst naar een Praktijk voor Mesologie en Complementaire Geneeswijzen gegaan. Aan deze vrouw heb ik veel te danken. Zij adviseerde mij om te beginnen met oervoeding (paleo) en ze schreef diverse voedingssuplementen en homeopatische middelen voor ter ondersteuning van m.n. mijn blaas en darmen. De afgelopen 2 jaar heeft zij mij prima begeleid en na bepaalde periodes, afhankelijk van mijn situatie, steeds weer andere middelen voorgeschreven. Tijdens een jaarlijks consult houdt zij een vinger aan de pols.

In het vorige bericht Tips en verwijzingen vertel ik al iets over mijn overstap naar de paleo-voedingswijze. Ondertussen weet ik niet beter en voel me uitstekend bij deze eetwijze. De belangrijkste beslissing is daarbij geweest: alleen nog maar pure biologische voeding, geen toevoegingen, geen geur-kleur en smaakstoffen, geen kant en klare producten, geen suikers. Ik Ben zo overtuigd geraakt van de kracht van natuurlijke voeding dat ik vanuit mijn praktijk de Proef Paleo Lunch aanbied, om zo mensen te enthousiasmeren voor deze heerlijke en gezonder voedingswijze.

Naast de voeding begon ik mij ook te realiseren dat ik nog steeds veel producten gebruik waarbij allerlei chemische toevoegingen zijn gebruikt. Dus o.a. ook de overstap gemaakt naar pure verzorgingsmiddelen. Mijn principe is nu: wat ik op mijn lichaam smeer, moet ik ook kunnen eten. Dit is de internetwinkel waar ik alles bestel: HeelNatuurlijk.

Dankzij mijn nieuwe leefwijze kan ik nu zeggen dat mijn darmen redelijk tot goed functioneren en ik al een jaar geen blaasontstekingen meer heb gehad. Dit terwijl ik al jaren continue worstelde met (opkomende) blaasontstekingen en veel teveel antibiotica heb moeten slikken.

Wel of niet pijnstillende medicijnen

Als het enigszins kan gebruik ik geen reguliere medicijnen en hou het bij natuurlijk middelen. Als het om pijnbestrijding gaat heb ik van meerdere mensen gehoord dat zij redelijk tot goede ervaringen hebben met het natuurlijke middel PeauPure (400 mg). Zelf heb ik dit nooit gebruikt.

In het begin van de bekkenbodemaandoening heb ik wel eens voor een korte periode reguliere pijnstillende middelen gebruikt, maar voelde me daar niet goed bij. Zeker ook door de vervelende bijwerkingen. Mijn keuze: goed voor mezelf zorgen. Mijn leven in eigen hand nemen door te aanvaarden wat er is en van daaruit passend te handelen: openstaan voor mogelijke oorzaken en daar aandacht aan besteden, op zoek gaan naar manieren om te leren omgaan met pijn en beperkingen, naar manieren om pijn te verlichten. Met als voornaamste doel: blijven genieten van het leven.

Een citaat dat ik ergens las: “Als je niet naar de oorzaak zoekt van een chronische ziekte, maar deze bestrijdt (of beter gezegd verbloemt) met medicijnen die de symptomen weghalen maar niet de oorzaak, dan wordt een ziekte iets ‘voor altijd’. Zelfs een vaak eenvoudig op te lossen hoge bloeddruk (schrap eens twee weken lang alle suikers en geraffineerde koolhydraten) wordt dan iets ‘voor altijd‘. Bedenk echter dat chronisch betekent ‘langdurig’ en dat je vaak zelf voor een groot deel kunt bepalen hoe lang ‘langdurig’ bij jou is. Meestal kan je meer dan je denkt.”

 

De Squatty Potty

Voor mensen die problemen hebben met de stoelgang (bv. door verzakking van blaas en/of endeldarm) is persen vaak een noodzaak, terwijl dit eigenlijk niet bevordelijk is voor het lichaam. De Squatty Potty kan de oplossing bieden. Ik heb ‘em sinds een aantal maanden en ben er erg blij mee. Hoe het werkt is simpel: door de voetsteun ontlast je in een natuurlijke houding, gehurkt (squatten). De knieën bevinden zich boven de heupen, daardoor ontspant de puborectale spier zich volledig en zorgt ervoor dat de anorectale hoek wordt gestrekt voor een rechte doorgang. Dit resulteert in een snellere, gemakkelijkere en volledige stoelgang. Vanuit anatomisch oogpunt kan je stellen dat de mens ontworpen is om gehurkt zijn behoefte te doen. We deden dit al sinds mensenheugenis tot de komst van het moderne toilet. Meer info: Squatty Potty. En hier een geinig YouTube-filmpje over de Squatty Potty.

Bekkenbodem4all

Bekkenbodem4all is het Portaal voor bekkenbodemklachten, een initiatief van drie patiëntenorganisaties om nauwer samen te werken op het gebied van bekkenbodemproblematiek.

Pelvic Pain Explained

Op de site van het Pelvic Health & Rehabilitation Center las ik dat Stephanie A. Prendergast & Elizabeth H. Rummer bezig zijn met het schrijven van het boek ‘Pelvic Pain Explained’.

Het boek wordt 1 maart 2016 verwacht en is bij Geneeskundeboek.nl te bestellen.

 

3-Daags congres bekkenbodempijn

13 juni 2013 Plaats een reactie

Op 30 mei t/m 1 juni 2013 vond in Amsterdam het 1e internationale congres plaats over onderbuik- en bekkenbodempijn: het World Congress on Abdominal and Pelvic Pain (WCAPP2013). Dagvoorzitter was Bert Messelink, uroloog bij het UMCG (Universitair Medisch Centrum Groningen). Hij is voorzitter van de IASP (Special Interest Group on Abdominal & Pelvic Pain) en studeert momenteel Seksuologie.

Mijn bekkenfysiotherapeut stuurde mij tijdens het congres een paar What’s App-berichten met nieuwtjes. Het 1e: ‘15% van de mensen met CPPS werkt niet (meer).’ Dat valt mij nog mee, ik had verwacht dat dit aantal groter zou zijn.

Grote impact op kwaliteit van leven

Het 2e bericht dat zij mij toestuurde: ‘CPPS (overactieve bekkenbodem) heeft een grotere impact op de kwaliteit van leven dan hart- long- en suikerziekte.’ Ik had de neiging om het niet helemaal serieus te nemen. Er zijn toch zeker mensen met een ernstige longziekte die er erger aan toe zijn, denk ik dan. Maar mijn bekkenfysiotherapeut vertelde afgelopen week dat dit onderzocht is door grote patiëntgroepen met elkaar te vergelijken: het gaat niet om individuele gevallen. Die grotere impact heeft alles te maken met de zitklachten die in de meeste gevallen ontstaan door een overactieve bekkenbodem. Niet meer (lang) kunnen zitten in de auto, achter de werktafel / pc, op de fiets etc. En omdat wij in onze samenleving vooral een zittend bestaan leiden, wordt door deze aandoening de kwaliteit van leven dus behoorlijk aangetast. Ik kon niet anders dan instemmend knikken …

En als het gaat om impact; een zeer groot percentage mannen en vrouwen met een overactieve bekkenbodem hebben (ernstige) problemen met vrijen. Ook dit kwam tijdens het congres aan de orde. Bij dit besef, slaag ik altijd een zucht van opluchting: deze problemen heb ik gelukkig nooit gehad.

Invaliderend

Ondanks dat ik dagelijks geconfronteerd word met de grote impact van CPPS, heb ik altijd weer de neiging om dit wat te verzachten en ontkennen. Dat gebeurde ook toen ik het interview met mij in B-Wijzer (blad van Stichting Bekkenbodem Patiënten) ter controle toegestuurd kreeg. De journaliste die mij interviewde gebruikt in het artikel het woord ‘invaliderend’. Ik schrok toen ik het las en had de neiging het te schrappen. Maar toen ik er met Gerard over sprak realiseerde ik mij dat dit woord terecht door haar wordt gebruikt. Het was een schok en tegelijkertijd een bewust besef van mijn situatie. Ik kan weer veel meer als voorheen, geniet met volle teugen van mijn leven en wil dus niet klagen. Echter, ontkennen van de feitelijke situatie is onnodig: deze aandoening belemmert mij behoorlijk en dat kun je invaliderend noemen. In de rubriek Links is het interview met mij in het blad B-Wijzer (juni 2013) te vinden. En een interview met mijn bekkenfysiotherapeut (in hetzelfde blad).

Tussen wal en schip

Het oeverloze pad dat mensen met bekkenbodempijn moeten aflopen, kwam tijdens het congres aan de orde. Het begint bij de huisarts die er niets mee kan en die doorverwijst naar de uroloog. Urologen staan eveneens met de handen in het haar en sturen vrouwen vaak door naar de gynaecoloog. Die weet ook niet wat te doen, dus weer terug naar de huisarts. Vervolgens een doorverwijzing naar bv. een maag- en darmarts. En tot slot een pijnbehandelingskliniek. En allemaal weten er niet goed raad mee. Er is nog veel meer onbekend dan bekend en de disciplines werken veelal volkomen langs elkaar heen. Je valt als ‘patiënt’ (ik gebruik dit woord niet graag) nog steeds tussen wal en schip.

Effectieve behandeling

Binnen nu en pak ‘em beet 5 jaar zal er hoogstwaarschijnlijk nog geen effectief medicijn zijn ontwikkeld voor mensen met bekkenbodempijn. Tijdens het congres werd duidelijk dat tot nu toe Amitriptyline de beste resultaten oplevert. Het is van oorsprong een anti-depressiva waarbij toevalligerwijs werd ontdekt dat het goed werkt tegen zenuwpijn. Ik heb het een tijdje geslikt, voelde geen echt resultaat en ben er door de vervelende bijwerkingen mee opgehouden.

En er was goed nieuws tijdens het congres. De belangrijkste internationale doorbraak in de behandeling van CPPS (overactieve bekenbodem) is de triggerpointbehandeling. Dat is een mooie opsteker voor de bekkenfysiotherapeuten in Nederland die al zover zijn dat ze deze behandeling (Stanfort-protocol, van Wise en Anderson) toepassen. Om een idee te geven: in de regio Nijmegen zijn dat 2 bekkenfysiotherapeuten (van ongeveer 16 in het totaal). Mijn bekkenfysiotherapeut is ook docente en vertelde mij dat de nieuwe lichting bekkenfysiotherapeuten wel allemaal zijn onderwezen in de triggerpointbehandeling. De toekomst ziet er dus wat dat betreft iets rooskleuriger uit.

Pijnbehandeling; een persoonlijke keuze

13 februari 2013 2 reacties

De laatste weken is de pijn weer toegenomen. Voor het eerst kon ik ook goed het verschil voelen tussen de pijn door verkramping van de bekkenbodemspieren en de pijn die te maken heeft met sensitisatie (overgevoeligheid van het zenuwstelsel). Deze laatste vorm van pijn is heel vervelend en ontstaat doordat bij chronische pijn er veranderingen op kunnen treden in het pijnverwerkingssysteem. Bij sensitisatie is het aantal sensoren per zenuwcel groter dan normaal: dat betekent dus automatisch een grotere gevoeligheid. De gevarenboodschappen worden sterk doorgegeven aan de hersenen en het krachtige pijnstillende systeem uit de hersenen werkt niet meer naar behoren. Met als gevolg dat alle alarmbellen in het lichaam af gaan (oftewel hevige, grillige pijn).

Uit balans

De pijnen haalden mij – gelukkig tijdelijk – fors uit balans. Tegen wil en dank slaan de angsten en twijfels dan weer toe en ik overwoog serieus om een verwijskaart te regelen voor een pijncentrum. Maar tegelijkertijd besefte ik dat ik weer teveel hooi op mijn vork had genomen. Nou ja, vork … het is een heel klein, mini, mini kindervorkje, maar ook daar kan nog teveel hooi op liggen. Dus ik heb weer een paar luttele activiteiten in mijn agenda geschrapt en probeer mij opnieuw bewust te richten op het hier en nu, zonder plannen te maken voor de toekomst. En gelukkig heb ik mijn bekkenfysiotherapeut die mij met raad en daad bij staat wanneer ik een inzinking heb.

Factoren bij sensitisatie

De pijnen door sensitisatie lijken weer wat af te nemen en vooralsnog ga ik niet naar een pijncentrum. Omdat ik weet wat mij dan te wachten staat: o.a. medicatie in de vorm van anti-depressiviteit of anti-epileptica (met hele vervelende bijwerkingen) zenuwblokkade of -injecties. En de kans dat het helpt is klein. Ik weet dat zorgen maken over pijn, veel aandacht schenken aan pijn en blijven zoeken naar oorzaken die de toename van pijn verklaren, ook zorgen voor toename van pijnsignalen naar de hersenen. Uit onderzoek blijkt dat met name deze pijnsignalen in de hersenen als vrij ernstig worden geïnterpreteerd. Dus nog meer alarmbellen die afgaan.

Er is een aantal factoren waarvan men sterk vermoedt dat ze sensitisatie in de hand werken of onderhouden als ze eenmalig aanwezig zijn. Eén daarvan is: overmatige spierspanning in samenhang met verkramping of niet kunnen ontspannen. Tja, daar ben je dan mooi klaar mee … Een overactieve bekkenbodem ( CPPS) is verkramping van de spieren, dus sensitisatie ligt wel erg op de loer …

Kracht van bewustzijn

Andere factoren die ervoor kunnen zorgen dat sensitisatie ontstaat en verergert, zijn o.a: negatieve emoties (verdriet, weerstand, boosheid), angst (voor de pijn, de toekomst) stress en teveel aandacht gericht op de pijnlijke plaats in het lichaam. En dat is precies de reden dat ik tot op heden meer waarde hecht aan meditatie- en mindfulnessbeoefening. Ik geloof in de kracht van het bewustzijn, van het trainen van opmerkzaamheid. Je niet laten meeslepen door gevoelens en gedachten, je niet identificeren met je gedachten. Mij verdiepen in boeddhistische tradities en de dagelijkse training werkt bevrijdend en levert vele nieuwe inzichten op. Ik voel me een meer heel en rijker mens worden en dat heeft – daar ben ik van overtuigd – een positieve werking op chronische pijn. Uit neurologisch onderzoek blijkt zelfs dat je je brein kunt veranderen door beoefening van meditatie en mindfulness. Dat proberen te stimuleren of af te dwingen heeft geen zin en werkt averechts. Maar als het vanzelf gebeurt, dan omarm ik dat van harte 🙂

Jas die past

Hoe dan ook: je kiest de jas die bij je past. Er zijn lotgenoten die heel bewust kiezen voor het inspuiten van botox in de gespannen bekkenbodemspier (zie vorige bericht: Botox of Boeddha) of voor een chirurgische ingreep, zoals nervus pudendus neuropathie. Nervus pudendus betekent dat de zenuw die naar de bekkenbodem loopt teveel bekneld zit in de – toch al van oorsprong – smalle doorgang. Operatief wordt dan geprobeerd deze doorgang te verruimen. De ingreep is controversieel: de meningen over zin en onzin van deze ingreep lopen in de medische wereld uiteen. Ter informatie voor lotgenoten: onder andere dr. Beco uit België voert deze ingreep uit. Via Google is redelijk wat informatie te vinden over dit fenomeen en/of deze arts.

Vriendelijk voor jezelf zijn

29 november 2012 Plaats een reactie

Vroeger zei een vriend van mij bij het minste of geringste: “Het leven is een pijp kaneel, ieder zuigt eraan en krijgt zijn deel.” Ik heb het overgenomen en het werkt altijd op de lachspieren, hoe ellendig je je op dat moment ook kunt voelen. Het relativeert de worsteling waarin ik soms wat verstrikt raak. Bij tijd en wijle blijft het een worsteling, omgaan met een chronische aandoening als CPPS / overactieve bekkenbodem. En dan is het lastig om positief te blijven en vertrouwen te houden in de toekomst. Negatieve gedachtes en onzekerheid: “Als dit of dat gebeurt, dan ….” Te weinig in het hier en nu, teveel invullen in de toekomst.

Wat mij zeer helpt en inspireert zijn mijn opgedane inzichten door verdieping in de basisprincipes en uitgangspunten van meditatie, mindfulness, boeddhisme. Ik ben niet meer streng voor mezelf en heb geen last meer van allerlei ouderwetse christelijke ideeën over dat je toch vooral zelf verantwoordelijk bent voor van alles en nog wat. Ik koester de begrippen mildheid en mededogen. En dat gaat eigenlijk als vanzelf, zonder al teveel slag of stoot. een belangrijke reden daarvoor is mijn groeiende inzicht in het brein van mensen, dankzij het boek ‘Boeddha’s brein’ van Rick Hanson.

Positieve ervaringen koesteren

Als je je realiseert dat onze hersenen als klittenband werken voor negatieve ervaringen en als teflon voor positieve, dan krijg je vanzelf gevoelens van mildheid en mededogen voor jezelf en de hele mensheid! Hersenen gaan bij voorkeur op zoek naar onaangename ervaringen, registreren ze, roepen ze op en reageren erop. De stapel negatieve impliciete herinneringen groeien normaal gesproken sneller, zelfs wanneer positieve ervaringen talrijker zijn.

De remedie is simpel en doeltreffend: positieve ervaringen koesteren en vooral, ze zo in je op te nemen dat ze een duurzaam deel van jezelf worden. Een Boeddhistische uitspraak luidt: “Je moet heilzame impliciete herinneringen creëren, behouden en versterken, en schadelijke voorkomen, elimineren en afzwakken.” Het gaat om de structuur van je hersenen veranderen en het heeft allemaal te maken met de afscheiding van meer dopamine en oxytocine.

In het boek ‘Boeddha’s brein’ staat hoe je dat in 3 – wetenschappelijke gebaseerde – stappen kunt doen. “1. Verander positieve feiten in positieve ervaringen. Wees je er vol aandacht van bewust, stel je ervoor open en onderga hun invloed. 2. Geniet van de ervaring. Hoe langer je iets in je bewustzijn houdt en hoe meer het je emotioneel stimuleert, des te meer neuronen in je hersenen gaan vuren en verbinden zich zo aan elkaar, dat het spoor ervan in je geheugen sterker wordt. Richt je op je emoties en lichamelijke gewaarwordingen, want die zijn de essentie van je impliciete geheugen. 3. Stel je voor dat de ervaring diep tot je geest en je lichaam doordringt. Blijf je lichaam ontspannen en absorbeer de emoties, gewaarwordingen en gedachten van de ervaring.” Een mooie meditatie oefening!

Geen voorwaarden stellen

Sara Kroos zegt het op haar eigen manier: “ik geloof dat geluk ten dele maakbaar is. Maar alleen voor wat betreft de manier waarop je omgaat met trauma’s of moeilijke gebeurtenissen uit het verleden. Veel verder gaat de maakbaarheid van geluk niet. Ik geloof heel erg in de schoonheid van disharmonie. Voor mij hoeft niet alles te kloppen. Ik hoef niet het perfecte lichaam, de perfecte relatie en het perfecte leven te hebben om gelukkig te zijn. Want ik denk dat geluk gewoon nu is. Hier. Met al m’n mankementen en al m’n gedoe. Aan geluk moet je simpelweg geen voorwaarden stellen.”

Pijn is onvermijdelijk, lijden is een keuze

8 oktober 2012 4 reacties

‘Pijn is onvermijdelijk lijden, is een keuze’ is nogal een uitspraak, maar zeker bij het lezen van het boek ‘Boeddha’s brein’, kan ik deze uitdrukking nog beter begrijpen. Het boek is geschreven door neuropsycholoog Rick Hanson i.s.m. neuroloog Richard Mendius. De ondertitel van het boek is: Hoe mindfulness je hersens en je leven kan veranderen. Het is een praktische gids, vol instrumenten die je kunt gebruiken om je hersenen geleidelijk in gunstige zin te veranderen. De schrijvers presenteren in het boek een flink deel van de meest recente hersenwetenschap. Daarbij hebben ze – gelukkig voor mij – de beschrijving van de neurale activiteiten vereenvoudigd.

Hoopgevend

Het blijkt mogelijk om door middel van je geest je hersenen in gunstige zin te veranderen. En dus ook de manier waarop je het leven (en het lijden) ervaart. Want wanneer je geest verandert, veranderen je hersenen ook. Aangezien hersenen en geest één enkel geintegreerd systeem zijn. Kleine positieve daden van iedere dag kunnen gezamenlijk in de loop van de tijd tot grote veranderingen leiden, omdat je dan langzamerhand in je hersenen nieuwe neurale structuren opbouwt.

Al lezend lig ik soms van pure opwinding te stuiteren op de bank (wat overigens niet zo goed is voor mijn overactieve bekkenbodem 🙂 ). Dit is hoopgevend! Zeker voor iemand zoals ik waar de pijn in de bekkenbodem chronisch is geworden, wat betekent dat de hersenen ontregeld zijn en te heftige pijnsignalen uitzenden(zie het bericht: Wat is pijn eigenlijk?).

Hersenen simuleren ervaringen

Enkele citaten uit het boek die deze redenatie verduidelijken: “De hersenen hebben het buitengewone vermogen om zowel innerlijke ervaring als de uiterlijke wereld te representeren. Veel van wat je ‘daarbuiten’ ziet, wordt in feite ‘hierbinnen’ door je hersenen gefabriceerd en aangebracht als door een computer gemaakte onderschriften en aanduidingen in een film. Slechts een kleine fractie van de inputs in je occipitale hersenkwab is rechtstreeks afkomstig uit de buitenwereld: de rest komt uit de opslagplaatsen van het interne geheugen en uit modules die de waarneming verwerken (Raichle 2006). Je hersenen simuleren de wereld. We leven allemaal in een virtuele realiteit die genoeg op de werkelijkheid lijkt om niet tegen de meubels op te lopen.”

“Voor dit simuleren door de hersenen, moeten wij mensen een prijs betalen. De simulator haalt je uit het huidige moment en zet je er bovendien toe aan genoegens na te streven die helemaal niet zo geweldig zijn. Terwijl je belangrijkere beloningen – zoals tevredenheid en gemoedsrust – veronachtzaamt. De minifilms van de simulator zitten vol beperkende overtuigingen. Ze bekrachtigen niet alleen pijnlijke emoties, maar laten je ook nare ervaringen vermijden die je nooit werkelijk overkomen of die eigenlijk niet zo erg zijn. En de simulator doet dit uur na uur, dag na dag, zelfs in je dromen. Hij bouwt gestadig neurale structuren op waarvan een groot deel aan je lijden bijdraagt.”

Nooit geweten dat hersenen zo werken en ook constant veranderen! Grappig om te realiseren dat illusionisten met name van dit gegeven gebruik maken …

Gaspedaal en remmen

“Je kunt lijden verminderen door een optimale staat van evenwicht te houden tussen het sympathische en te parasympatische zenuwgestel. Deze twee onderdelen van het autonome zenuwgestel zijn als een wip met elkaar verbonden: als het ene actiever wordt vermindert de activiteit van het andere. Het sympathische deel wordt het systeem van ‘vluchten en vechten’ genoemd en het parasympatische deel het systeem van ‘rusten en verteren’. Het zijn het gaspedaal en de remmen, die in harmonie samenwerken. De kalmerende, stabiliserende invloed van het parasympatische zenuwgestel helpt je helder te denken. Ook brengt het de geest tot bedaren en stimuleert het rust. Het beste recept is een basislijn van voornamelijk parasympatische activering met lichte sympathische activering ten behoeve van vitaliteit, gecombineerd met zo nu en dan een sympathische piek bij grote kansen en gevaren.”

En wat mij niet verbaast: mediteren en mindfulness hebben een positieve invloed op het sympatische zenuwgestel en het dus in evenwicht houden van beide onderdelen.

Pad van ontwaken

“Als je simpelweg aanwezig kunt blijven bij alles wat er in het bewustzijn opkomt, zonder verder te reageren, verbreek je op datzelfde moment de keten van lijden. In de loop van de tijd kun je door het trainen en vormen van je hersenen en je geest zelfs veranderen wat er in je opkomt, het positieve versterken en het negatieve afzwakken. Dus aanwezig zijn bij alles wat in je opkomt, werken met de neigingen van de geest teneinde deze te transformeren en toevlucht te nemen in de grond van het zijn, in je ware natuur.”

De schrijvers noemen dit het pad van ontwaken. Het klinkt misschien wat pathetisch, maar ik vind het een prima uitdrukking. Voor mij persoonlijk meer passend dan het pad van verlichting.

Met onverdeelde aandacht

25 september 2012 3 reacties

Ongeveer anderhalf jaar geleden las ik het boek ‘Leer ons stil te zitten’ van Tim Parks (zie de rubriek Publicaties). Het was in de periode dat ik de prognose ‘ernstige overactieve bekkenbodem’ had gekregen, maar nog niet wist wat dit werkelijk betekende. De goedbedoelde pogingen van mijn 1e bekkenfysiotherapeut hadden niet het beoogde resultaat: de pijn in mijn bekkenbodem ( en de rest van mijn lijf) nam genadeloos toe. Ik probeerde steun te vinden in het mediteren en stuitte hierdoor op dit boek van Tim Parks. Hij had ernstige pijnen gehad en baat bij mediteren. Daar wilde ik meer over weten.

Hoe verder ik vorderde met het lezen, hoe onrustiger ik werd. De aanduiding ‘overactieve bekkenbodem’ wordt niet genoemd in het boek, maar hoe meer ik las hoe zekerder ik werd: deze man heeft dezelfde aandoening als ik! En jawel hoor, op een bepaald punt in het boek werd het duidelijk: toen hij schreef over zijn ontdekking van het boek ‘A headache in the pelvis’ van Wise en Anderson (zie de rubriek Publicaties). Ongelooflijk … Hoe dingen kunnen lopen in het leven.

Zweverig

Soms vertelde ik mensen in mijn omgeving over Tim Parks en zijn boek. In dezelfde lijn als dat ik vertelde over David Wise, de auteur van ‘Headache in the Pelvis’ die zelf 22 jaar heeft geworsteld met het Chronic Pelvic Pain Syndrom. Om daarmee maar te willen aantonen dat ook wetenschappelijk opgeleide intellectuele mannen deze aandoening kunnen krijgen. Eigenlijk zei ik: “Neem mij en mijn aandoening serieus.”

Zijdelings vertelde ik dan ook hoe Tim Parks uiteindelijk na jaren zijn ziekte voor een groot deel heeft overwonnen: door oeverloos mediteren en vele lange stilteretraites. Ik weet nog dat ik mijn werkgever over het boek vertelde en iets zei in de trend van: ” Zo Zen ben ik niet. Ik blijf liever met beide benen op de grond.” En ondertussen samen wat lacherig doen over deze man die zo’n zweverig pad is gaan bewandelen. “Dat gaat mij niet overkomen”, wilde ik maar zeggen.

Stilteretraite

En nu heb ik mijn eerste 3 daagse mindfulness stilteretraite achter de rug … Dat was een van de voorwaardes om te kunnen starten met de opleiding Trainer Mindfulness: deel hebben genomen aan een stilteretraite van min. 7 dagen. Ik moest dus nog alsnog op retraite. In december ga ik voor deel 2: een 5 daagse retraite. Ik wist niet wat me te wachten stond. De stilte zag ik niet tegenop, maar zoveel en zo lang ook zittend mediteren … Van ’s ochtends 6.30 uur tot ’s avonds 22.00 uur, in blokken van 45 min. Zou ik dat wel redden?

Het was een overweldigend mooie ervaring en de pijn was tijdens deze dagen vele malen minder in plaats van meer! Een keer had ik een pijnaanval, maar daar ben ik adequaat mee om gegaan (goede zelfzorg) en twee uur later zat ik weer te mediteren. Het wordt steeds duidelijker: zo lang het me lukt om in een meditatieve toestand met onverdeelde aandacht te ‘zijn’, vermindert de spanning in mijn bekkenbodem aanzienlijk en stoppen de zenuwpijnen. Zelfs het dagelijkse 15 minuten praatje met de begeleider leidde direct tot meer aanspanning en dus meer pijn. Terwijl deze gesprekjes volledig relaxed en ongedwongen waren. Ik luisterde vooral en genoot van alles: zijn kennis, wijsheid, zijn humor, warmte en openheid. Het heeft dan ook niets met stress te maken. Tijdens conversaties, tijdens dagelijkse handelingen en activiteiten, gaat in mijn bekkenbodem de schuifknop spierspanning vanzelf omhoog. Dat is in vele jaren opgebouwd en een automatische reflex geworden in mijn lichaam.

Maar wat ben ik blij met deze ervaring! Het is fantastisch om te weten dat in mijn lichaam deze spierspanning kan verminderen en ik min of meer pijnvrij kan zijn. Wie weet lukt het mij door de jaren heen om deze milde en open aandachtstraining meer te integreren in het dagelijks leven. Vanaf nu ben ik multitasker af!

Ook verdriet

In tegenstelling tot deze fantastische ervaring heb ik na mijn 1e drie – overigens zeer positieve – opleidingsdagen 1,5 week nodig gehad om de forse pijn die tijdens deze dagen ontstond, weer wat te laten verminderen. Dat was een schok en het heeft me moeite gekost om me niet teveel te laten meeslepen door het verdriet. Het is zeer confronterend om te merken dat zelfs deze opleiding voor mij momenteel zwaar is. Een opleiding waarin we bezig zijn met lichaamsgerichte oefeningen, waarin ik kan liggen en staan zoals ik wil. Een opleidingsomgeving waarin alle mogelijkheden aanwezig zijn om goed voor mezelf te zorgen (en ondertussen kan ik dat goed). Een opleiding waar ik mij volledig op mijn plek voel: geniet van de topdocenten, de leuke en bijzondere groepsgenoten, de uitermate interessante leerstof. Ondanks dit alles bouwt de spanning en de pijn zich op. Het is een harde confrontatie met mijn huidige fysieke situatie.

Maar een ding weet ik zeker: ik heb gekozen voor een geweldige opleiding en een prachtig nieuw ontwikkelingspad. Ik ga er niets van missen en hoe dan ook, ik kom er wel. En die Tim Parks is zo gek nog niet … Ik ga zijn boek nog maar een keer lezen.

De oude worden

6 september 2012 1 reactie

De officiële term van mijn aandoening is Chronic Pelvic Pain Syndrom (CPPS). Ik hou het maar op de Nederlandse term: overactieve bekkenbodem. Hoewel het woord ‘Chronic’ wel veel duidelijk maakt … Overactieve bekkenbodem klinkt alsof je met wat rust nemen, de overactiviteit wel kan laten afnemen. Was het maar zo simpel.

Ook het feit dat ik dankzij een opbouwschema weer ruim een uur kan wandelen en ook ontspannen kan zitten (geen actieve werkhouding), zet mensen regelmatig op het verkeerde been. Ze denken dan vaak dat ik over een aantal maanden wel weer de oude ben. Echter, het weer kunnen wandelen en zitten betekent niet dat ik geen pijn heb. Helaas is de pijn bijna altijd aanwezig. De intensiteit verschilt per moment. Maar omdat de pijn ook te maken heeft met een overgevoelig zenuwstelsel, probeer ik er zo min mogelijk op te letten en blijf – zo lang als mijn tijdschema aangeeft – zitten of lopen.

Pijn is geen graadmeter

Ik laat sinds mijn revalidatie bij de St. Maartenskliniek de pijn dus niet bepalen hoe lang ik wandel of zit. Bepalend is de tijdsduur (tijdgestuurd gedrag i.p.v. pijngestuurd gedrag). Meestal ben ik heel blij als ik na ruim een uur zitten ‘mag’ opstaan. Maar soms heb ik nauwelijks pijn en kan ik voor mijn gevoel nog uren blijven zitten. Dat is echter uit den boze. Belangrijk is dat ik mij strikt hou aan het schema: niet meer en ook niet minder (zie ook het bericht: Wat is pijn eigenlijk?). Ik heb mijn vooraf gestelde doel bereikt: max.1,5 uur achter elkaar kunnen wandelen en ontspannen zitten. Helaas heb ik het doel- en taakgerichte zitten en het fietsen tot nu toe niet verder kunnen opbouwen dan 15 minuten. Hoe dit zich ontwikkelt weet ik niet. Ik focus er niet meer op en zie wel waar ik uitkom. Belangrijker is dat ik vooral dankzij meditatie en mindfulness een nieuw evenwicht heb gevonden.

Ruimte in je hoofd

Andy Puddicombe (voormalig boeddhistische monnik en populairste meditatietrainer van Engeland) zegt: “Meditatie is een goede basis om de dag door opmerkzaamheid en gewaarzijn te ontwikkelen. In de ‘ruimte in je hoofd’ die bij regelmatig mediteren ontstaat, welt vanzelf geluk op – niet de emotie van geluk, maar een onderstroom van onwankelbare vredigheid, ongeacht de emoties die er op dat moment zijn.” Dit herken ik. Het nieuwe evenwicht zit erin dat ik meer luister naar mijn innerlijke stem en veel lees over en luister naar mensen die me iets kunnen leren. Ik ben me steeds meer bewust van patronen en ingeslepen gedachtes en gedrag. Ik richt mij als vanzelf meer op vriendelijkheid en schoonheid en ben minder geneigd om te klagen over dagelijkse beslommeringen. Ik raak sneller ontroerd omdat iemand iets moois doet of zegt, of ik iets moois lees. 

Dagritme

Ik heb nu ook alle tijd om te lezen en na te denken. Meestal sta ik ’s ochtends met pijn in heupen, onderrug en bekkenbodem op. Ik doe voorzichtig lijfoefeningen, laat mijn hond uit (goed voor de dan meestal ook geblokkeerde darmen), mediteer en klungel wat aan. Na ± 3 uur ben ik wat meer flexibel en mobiel. Daarna vul ik de dag met sporten, boodschapje doen, saunabezoek en/of een lange boswandeling. En tussendoor regelmatig ontspannen liggen: bodyscan, lezen en schrijven op m’n Ipad. Momenteel heb ik een terugval (hogere spierspanning, meer pijn); dat betekent de hele avond met warme kussentjes op de bank.

De oude worden of nieuw worden

Een hoofdstuk in het boek ‘Ziels Gezond’ van Annemarie Postma heet ‘De oude worden of nieuw worden?’ Ik word niet meer ‘de oude’: ik ben blij met de ‘nieuwe’ Rudi. Wat dat betreft heb ik een jaar geleden bijna intuïtief een hele goede naam gekozen voor dit blog: Mijn keerpunt. Ik grijp mijn ziek zijn nu aan als een kans om meer ‘heel’ te worden. Om mezelf beter te begrijpen, meer (zelf)compassie te ontwikkelen en meer proberen te leven in het nu.